— 541 — 



Bovenstaande waarnemingen zijn het gemiddelde uit 

 een tijdvak van 24 jaren. Men ziet hieruit, dat de gambir 

 een over het geheele jaar verdeelden regenval verlangt, 

 wat te verwachten was, daar het hier een Cultuur betreft, 

 waar het om het blad te doen is. In verband met deze 

 wijze van regenverdeeling en de waterhoudende eigenschap- 

 pen van den bodem, heeft de gambirplant in de streek, 

 waar, zij het meest wordt gecultiveerd, niet met water- 

 gebrek te kampen. 



Voorts verlangt de gambir in de volle zon te worden 

 aangeplant. 



Cultuur. De gambir wordt zoowel door zaden als door 

 stekken vermenigvuldigd. 



Op Riouw en Malacca volgt men den eersten weg, daaren- 

 tegen worden op Banka bij 't planten uitsluitend stekken 

 gebezigd, welke schuin in den grond worden gestoken. 



Ondervindt men in de streken, waar de gambir op 

 groote schaal wordt aangeplant met de vermenigvuldiging 

 geen bijzondere moeielijkheden, op Java daarentegen M-hijnt 

 het daarmede niet zoo gemakkelijk te gaan, althans hoorde 

 ik daaromtrent herhaaldelijk klachten. Ondanks de proefne- 

 mers alle mogelijke voorzorgen namen, waaraan op Riouw 

 en Banka niet gedacht wordt. 



Omtrent de vermenigvuldiging van gambir zijn door 

 van Romburgh 1) in den Cultuurtuin proeven genomen. 

 Zoo bepaalde van Romburgh het gewicht van de uiterst 

 fijne zaden en vond dat ± 25000 zaden slechts 1 gram 

 wegen. 



Wat de kiemkracht betreft, zoo verliezen de zaden, mits 

 zij goed rijp geoogst zijn en oordeelkundig worden be- 

 waard, deze niet spoedig. Van RomburgS zaaide goed 

 rijp zaad, na 90 dagen bewaard geweest te zijn nog met 

 succes uit; volgens Ridley kan men het zaad zelfs zes 

 maanden bewaren. 



1) Zie Teysimnnia Deel II 6Iz. 118, Deel III bh. 849. 



