— 618 — 



Wat de derde vraag betreft, zoo vraagt men zich een- 

 voudig af, waar wordt goedkooper gewerkt: Op Java of 

 buiten Java, waarheen steeds aanvoer van koelies noodig is. 



Buitendien komt op het product, dat naar Java gevoerd 

 wordt de dure Pakketvaart-vracht, alsmede soms de in- 

 voerrechten ad. f 12.— p. picol. 



De marktprijs op Java voor prima Gambier is minstens 

 f 30.— p. picol en daar Riouw voor vracht, laad- en losloon 

 en invoerrechten zeker f 15.— moet betalen, zoo is- de 

 netto opbrengst van het product voor de Riouw-planters 

 slechts f 15.— p. picol. 



Daar dit cijfer rekening laat en op Java goedkooper 

 gewerkt kan worden, zoo moet ook vraag No. 3 met „ja" 

 beantwoord worden. 



De conclusie is dus, dat de Gambiercultuur op Java 

 mogelijk is, mits men rekening houdt met de eigenaar- 

 digheid van de gambierplant, die alleen groeien wil in een 

 vochtigen dampkring en op plekken, waar van een eigen- 

 lijke Oostmoesson geen sprake is. 



L. Matthieu. 



Soerabaia, 1 October 1905. 



