grootte volgt een zoo sterke verdikking, dat het blad zeer 

 minderwaardig wordt. Als men daarbij bedenkt, dat voor- 

 namelijk bij de topbladeren de kwaliteit het zwakke punt 

 is, komt men tot de conclusie: hoe minder toppen, hoe 

 beter." 



De proef werd nogmaals herhaald in 1904 en gaf nu 

 nog beter en duidelijker resultaten. De proefplanten ont- 

 wikkelden zich in dit jaar beter dan in het vorige, wat 

 wellicht toe te schrijven is aan de gebruikte planten ten 

 vorige jare, die afkomstig waren van eenige te laat uit- 

 geplante zwakkelingen. 



Opvallend was het te zien, hoe dit jaar uit de proeven 

 bleek, den sterken invloed die het toppen had op de dikte 

 van het blad. Het bovenblad van niet getopte planten 

 nam tijdens den proeftijd, d.w.z. tijdens de planten geob- 

 serveerd werden en de dikte voortdurend gemeten werd, 

 toe met 87,2 % terwijl bij de getopte planten een toename 

 in dikte was te constateeren van 150,2 %. Gedurende 

 hetzelfde tijdsverloop werden dus de bladen van denzelf- 

 den ouderdom bij getopte planten bijna tweemaal zoo dik 

 als bij de niet getopte. In het verslag wordt er aan toe- 

 gevoegd. „Weliswaar zijn de bladen van de niet getopte 

 planten ook iets grooter geworden dan die van de getopte. 

 Maar dat men een blad verkrijgt 44,8 cM. lang in plaats van 

 41,9 cM. weegt er niet tegen op, dat de dikte tegelijker 

 tijd 0,448 ml. in plaats van 0,338 mM. wordt. Bij het 

 sorteeren komen de bladeren niet in een hoogere lengte- 

 klasse, maar wel in een lagere kwaliteitsklasse." 



Was dus reeds door metingen aan het nog levend blad 

 te zien welke invloed het toppen had, nog duidelijker werd 

 dit zichtbaar bij het afgefermenteerde blad. Van elk proef- 

 blad werd een schijfje van dezelfde grootte uitgesneden, dit 

 gewogen en daarna de brandbaarheid bepaald. Bij de niet 

 getopte planten, bleek het gewicht respectievelijk te be- 

 dragen 0,283 gr. tegen dat eenzelfde oppervlak bij de getopte 

 planten woog 0,429 gr. Bij de brandbaarheid viel een even 



