375 



essent et aliis earn tradere cogitarent, proposita putarunt: vel propter insitara 

 in illis vim cognati alicujus studii adjutricem, ut illis cognoscendis eru- 

 ditionis ejus animique cultus, qui turn maxime vigeret, firmiora jacerentur 

 fundamenta, sive litterarum recentiorum sive linguarum scientia quaereretur. 

 Atque hanc quoque non temere existimarunt illorum studiorum aliquam esse 

 laudem nec mediocrem sane utilitatem ; prodesse enim ilia recte videbant et 

 prope necessaria esse quam plurimis, qui nec antiquae doctrinae elegantiam 

 cousectantes nec docendi munera ambientes, tamen ad cultuin humanitatis 

 studiosius incumberent. 



Nobis autem hoc loco de Romauorum modo litteris dicendum erit. 

 Quarum quasi pars una ipsa lingua continetur, quam supra diximus iis, qui 

 in arte ilia philologorum versarentur quique aliis earn tradere cogitarent, 

 propter ipsam esse propositam. Sed tamen non his solum, sed omnibus, qui- 

 cumque vel alias artes eligunt ad pertractandum vel communis illius erudi- 

 tionis humanitatisque expertes esse nolunt, utilis certe est et fructuosa ali- 

 qua linguae Latinae cognitio, quum intelligendi dicendique effectrix sit oinnino- 

 que animi mentisque quaedam quasi palaestra, quoniam aciem ingenii acuit, 

 judicium firmat, serinonis gignit elegantiam eaque ipsa virtute atque efficien- 

 tia diabeticorum mathematicorumque artes illas propiore quadam cognatione 

 attingunt. Atque haec judicia sunt Vetera ilia quidem, sed quae nec usu 

 nec argumentatione convelli tollive potuerint. 



Jam vero litterarum illarum altera quasi pars copia ipsa rerum est, 

 quae iis continentur. Quae copia constat ex integra paene, at partibus tamen 

 admodum inaequali et, ad rationem Graecarum quidem litterarum, parum 

 locupleti artium omnium, ut ita dicam, supellectile. In his autem praecipua 

 sunt philosophiae scriptiones, monumenta rerum gestarum, eloquentiae ar- 

 tiumque elegantium fetus varii et multiformes, leges et jura institutaque ci- 

 vilia, quaeque in Medicorum arte versantur, itemque nonnulla, quae de ter- 

 rarum locorumque situ ac natura sunt scripta, alia physica et mathematica, 

 alia in rerum naturis, quaedam in re rustica, quaedam in re militari sunt 

 posita; quorum multa, id quod nemo miretur, ad rationem eorum, quae his 

 proximis temporibus in artibus inventa sunt, nullius fere sunt aut certe per- 

 exigui inomenti. Non sunt igitur omnia illarum litterarum genera partesque 

 tantidem aestimanda, alia quod non integra ad nos pervenerunt, alia quod 

 nec rerum copia nec operis perfectione commendantur, alia quod in iis 

 infantia quaedam et error et vero superstitio adolescentibus jam diu artibus 

 ad usum et progressum nihil affert, quaedam denique, quod suapte natura, 

 quum sint in singulari aliquo scientiae genere posita, ad paucos admodum 

 pertinent. Quae veteres illi de studiis philosophandi, de rebus gestis, de 



