376 



gubernanda republica, de legibus constituendis, de jure dicundo scripserunt , 

 itemque quicquid in arte ilia dicendi vel rhetores vel oratores, in carmini- 

 bus effecerunt poetae, ea ad omneni posteritatem maximi erunt momenti. 

 Quod idem non poterit satis scite ac prudenter dici in omnibus litterarum 

 illarum partibus. 



Nec vero optima ilia et magna sane litterarum illarum pars ab omni- 

 bus potest tantidem aestimari. Neque enim copia ilia rerum, quae litteris 

 illis continentur, omnibus est, ut ita dicam, eodem loco ac nomine ad discen- 

 dum proposita. Aliter videlicet in cognitione rerum antiquitatis versabitur is, 

 qui in illis summa omnia ducet posita nec majus quicquam quaeret, quam 

 ut in illo genere scientiae excellat; aliter is, qui doctrinam quidem con- 

 sectabitur, sed in alio quopiam artium litterarumque genere; aliter is, qui 

 nihil aliud intuebitur, nisi ut in vita communi et vulgari hominum consuetudine 

 non videatur eruditione carere. 



Quicumque litterarum antiquarum scientia excellere volet idque genus 

 laudis persequetur, ei illarum omnium unum quoddam quasi corpus erit, 

 cujus membra sive partes nequeant divelli et separari. Ei sunt litterarum 

 illarum genera omnia partesque cognoscenda , euudemque oportet scire, quae 

 shit optima in illis, quae minoris aestimanda; quae shit genera scriptionis, 

 in quibus maxime suos esse contigerit Romanis, in quibus contra sese ad 

 imitationem Graecorum prospere aut secus contulerint, in quibus denique, 

 tirociniis male positis, nihil fere potuerint efficere. Itemque oportet eum, 

 de quo loquimur, quern litteris Romanorum plane eruditum finghnus, non 

 solum linguae ipsius scientia imbutum esse resque ipsas, quae litteris con- 

 tinentur, comprehensas ac notas habere, sed veteris illius huinanitatis vim om- 

 nem populique indolem ac morem, instituta et studia, universam vitae con- 

 suetudinem, omnia denique, quae civium hominumve fuerunt, comprehensa 

 penitusque percepta tenere. Eique non magis una classica ilia, quain dicimus, 

 dicendi forma quaeritur, quam aureae, quae vocatur, aetatis litterae pro- 

 positae solae sunt: omnia litterarum genera atque aetates ad eum pertinent: 

 opera ilia artis oratoriae non minus quam rerum gestarum monumenta, 

 memoria rerum antiquarum pariter ac carmina poetarum, ut aetas ilia aurea, 

 ita tempora inferiora. 



In eadem ilia rerum copia aliter versatur is, qui non in illis, sed in 

 alio quopiam genere doctrinae laudem quaerit. Ei sunt ex litteris universis 

 optima quaeque excerpenda et partium facienda electio pro indole et ratione 

 artis ejus, quam sibi sumpserit, in qua elaboret. 



Hoc idem valet in ilium, qui adhibendo litteris studio nihil aliud quae- 

 rit, quam ut ne hebes sit rudisque rerum earum, quae in vita hominum com 



