378 



Et eo quidem nomine per me licet liberrime contendas, scripta veterum 

 non posse in aliam linguam transferri. 



Sed talis rerum antiquarum ex ipsis archetypis tracta cognitio et acumen 

 ingenii et naturalem quandam animi ad id genus studii propensionem et mul- 

 tum operae laborisque requirit. Eumque laborem subeat nemo, nisi qui his 

 studiis se totum dedat, aut si cui, ut in arte, quam elegerit, docte scienter- 

 que versari possit, turn litterarum turn linguae Latinae aliqua opus sit cognitio. 

 Sic judicantes hoc nobis videmur recte concludere, cum de rerum, quae in 

 litteris Romanorum insunt, scientia quaeratur, illorum utrisque necessariam esse 

 litterarum archetyparum cognitionem ; hos autem, qui nihil nisi communem 

 illam eruditionis humanitatisque commendationem consectentur, et commodius 

 et magis utiliter bono aliquo uti interprete. 



Sed antequam hunc de interpretatione locum relinquam, apponendum 

 mihi videtur statuendumque, ne recentioris quidem cultus atque humanitatis 

 quemquam posse altiorem gradum ascendere sine aliqua linguae Latinae at- 

 que adeo Graecae scientia. Tot enim vocabula tarn Graeca quam Latina, 

 quae jam non solum tamquam termini teclmici, sed paene pro doinesticis usur- 

 pentur, in sermonem nostrum omninoque in linguas recentiores vel temeritas 

 admisit vel arcessivit inopia, ut litterae, quaecumque erunt, in quibus insint ilia 

 — et insunt quidem ubique fere, etiam in «actis diurnis» — satis intelligi non 

 possint, nisi praecedente aliqua Linguarum Graecae et Latinae notitia. Hoc 

 ita esse non facile fatentur, qui inchoata quadam rerum notionumque com- 

 munium intelligentia superbiunt — molestum enim est fateri — sed foeminae, 

 eaeque ingenio et animi cultu excellentes, ingenue fatentur et de eo, quod 

 desint ipsis ilia doctrinae elegantioris fundamenta, queruntur etiam. Frustra 

 est, quod quis dixerit, non interposita ulla litteras antiquas discendi mora 

 et difficultate rem facile posse expediri eorum frequentiore usu instrumen- 

 torum, quae jam ad omnia brevissime degustanda inventa sint; modo lexica 

 realia, modo opera encyclopaedia appellarunt. Nam nec insunt omnia in o- 

 peribus istiusmodi, neque his recte uti, cum opus est, satis sciunt, qui scien- 

 tia usuque litterarum antiquarum omnino carent, et maturiore aetate hoc ne- 

 gligunt fastidiose, quoniam ea aetate res ipsas cognoscendi studium vehemen- 

 tius est, quam ut, qui rem ipsam quampiam quodam modo sibi percipere vi- 

 deatur, quae vis sit propria vocabuli alicujus vel formulae loquendi, quae- 

 rere curet aut pensi habeat in re non prorsus necessaria, ut judicat, tempus 

 terere. Ex quo efficitur ut, qui nulla imbutus sit litterarum antiquarum scien- 

 tia, legere non possit quicquam his ipsis temporibus scriptum, sive philo- 

 sophiae aliqua scriptio sit, sive de rebus publicis civilib usque disputatio , sive 

 poema aliquod, sive fabula Romanensis, quae vocatur, quin crebro incidat 



