379 



in vocabula, in formulas loquendi, in translationes verborum, in alia deni- 

 que. quaecumque erunt, dicendi ornamenta, quae unde sumpta sint aut quo 

 spectent valeantve, prorsus igndret. 



His paucis allatis intelligere jam licet, quanam probabilitate nitatur 

 judicium eorum, qui dictitarunt et etiamnum dictitant, litterarum Latinarum 

 studia jam, ut ita dicam, partes suas transegisse. Sed qui hac fere voce 

 utuntur, si idem dicunt omnes, tamen non idem prorsus sentiunt. Uni enim, 

 quum non temere opinentur, linguam Latinam, olim quoddam cujusque di- 

 sciplinae tractandae tradendaeque instrumentum, ad earn rem adhiberi jam 

 dudum desitam esse, non dubitant postulare, ut litterarum Latinarum studia 

 «paullulum recedant», id est, de possessione sua sive vetusto jure decedant; 

 alii, qui longius sunt in alteram partem progressi, inconsulte ac temere cen- 

 sent, studia ilia jam quidein ex scholis rectius exsulare. Quae judicia inter 

 se admodum diversa, qualia sint, non est ad disceptandum difficile. Illud 

 enim, caute subducta ratione, probari potest, hoc nullo prorsus modo. Illud 

 quo valeat, videre mihi videor, nec valde improbo. Quum enim sint digna ilia 

 studia, in quibus habitent omnique vita commorentur, qui illis natura sint 

 apti deditique, quumque sint necessaria iis, quicumque vel disciplinam ali- 

 quam tractare volent, cujus in illis nitantur primordia ac fundamenta, vel 

 linguas recentiores perdiscere concupiscent aut hujus humanitatis vim penitus 

 percipere studebunt, tamen illis studiis non debent, ceterorum damno, in scho- 

 lis nimis longa addici discendi tempora — quod ipsum jam minus est neces- 

 sarium, si quidem emendantur in dies libri illi, quibus tamquam docendi in- 

 strumentis utantur praeceptores , et meliores multo, quam quae ante fuerunt, 

 repertae sunt viae ac rationes instituendi — nec alii debent, nisi qui naturae 

 quadam propensione ad ilia studia feruntur, in iis elaborare. Quod si faciunt 

 alii, hoc faciunt non suo commodo, sed paene dixi litterarum ipsarum de- 

 trimento. Quod ipsum usu satis compertum est. Quam enim multi adole- 

 scentuli ad subsellia Academica accesserunt, qui, decennio fere in schola con- 

 sumpto, in qua meliorem ineuntis aetatis partem litterarum Latinarum studio 

 dicatam transegerint, in cognitione earum tantulum assecuti essent, ut ipsorum 

 scientia vix posset approbari? Esto, ut in quibusdam animadvertere licuerit, 

 eos non bona institutos fuisse disciplina: tamen in aliis apparuit, eos litteris 

 illis invita, ne dicam pingui Minerva, ut ajunt, operam dedisse. Nec quis- 

 quam facile negaverit, quod tempus isti in illis studiis consumpsissent, id 

 utilius potuisse eos adhibere in aliis fortasse litteris, certe in alio genere 

 operae ac laboris, unde in omnemvitam, quae severa res est, aliquid boni 

 ac frugiferi redundasset. Solent quidein, quibus ne talis quidem displicet 

 studiorum eventus, in istis adolescentulis «non fautrices nactis Musas»idge- 



