381 



certo et explorato niterentur. Quo studio etiam effectum est, ut jam scripta 

 Latina habeamus ab iis interpretata, qui ipsi in verbis veterum ad fidem 

 librorura manu scriptorum restituendis inque novis emendatisque librorum 

 exemplaribus edendis elaborarint. Interpretandi autem labor ille tantum abest 

 ut absolutus jam sit, ut contra diuturnus ne dicam infinitus fore videatur, id 

 quod eo magis sumere licet, quod vel in quavis fere librorum antiquorum 

 pagina etiamnum haerent interpretes vel quod iis non semper contingit sen- 

 tentiam suam, saepe conjectura magis non satis probabili quam certa ratione 

 fultam, idoneis argumentis defendere. Hue autem si accesserit ea non iniqua 

 quidem, at severissima acumiiiis et diligentiae postulatio, ut qui vertat, tenu- 

 issima quaeque in verbis significationum discrimina animadvertat, observet, 

 exprimat, quantulam librorum antiquorum partem adhuc credideris vere esse 

 interpretatam ? 



C'riticorum autem, qui proprie dicuntur, hujusmodi munus esse, in 

 quo labor ille numquam, aut certe sero sit desiturus, quum loci sint in lit— 

 teris universis paene innumerabiles, apud singulos fere scriptores certe per- 

 multi, in quibus verba archetypa nondum constent, plerisque notissimum est. 

 Neque enim novus solum labor usque emergit, sed exanclatus jam dudum 

 redintegrandus est. Nam ilia in mutatione verborum ex vana conjectura emen- 

 dandi temeritas, quae multa et varia opinionum commenta attulit ac stabi- 

 livit, cedit jam illi scripturam immutandi prudentiae, quae librorum, quot- 

 quot exstant, optimorum manu scriptorum justae aestimationi comparationique 

 debetur. Quae jam pridem sunt typis exscripta, summa cura et diligentia 

 recognoscuntur, et ipsa manu scripta denuo examinantur accuratissime. Et 

 magna ilia industria C'riticorum adjuvatur studio et sollertia eorum, qui in 

 ceteris disciplinae partibus versantur, omnesque jam, in quamcumque partem 

 suum quisque studium confert, probe intelligunt, quam fructuosa sit et vero 

 necessaria societas communioque laboris. Deinde studium illud acerrimum 

 Grammaticornm, qui jam in rebus vel maxime reconditis et abstrusis di- 

 sciplinae suae^ita subtiliter versantur, ut opera eorum latissime pateatet pro- 

 sit in omnes partes, multura sane arti criticae adfert adjumenti, ita ut vicissim 

 opitulando debitum solvat: sciunt enim perbene Grammatici, se in arte sua 

 ita demum posse aliquid proficere, si singulis veterum scriptorum vocabulis 

 examinatis oratione certa et explorata nitantur. Atque, ut brevi praecidam, 

 hoc vere.mihi videor contendere, nullum esse munus philologiae, quod ma- 

 gis aut acumen ingenii aut doctrinam exquisitam requirat quam illud criti- 

 cum, et artem illam, in qua illud versatur, quum nequaquam eo nomine 

 sui juris sit, ut ex ceteris universae disciplinae partibus nihil pendeat, tamen 



" . 50 



\ 



