ordine et tempore ceteris praecedere et, quamquam his plurimum debeat, 

 tamen ipsam esse quodam modo priorem tantique momenti, ut, nisi ipsa sit, 

 neque sint ceterae, nedum satis constent ac vigeant. Itaque ars ilia critico- 

 rum quasi prime- loco suaque fide spondet, futurum esse aliquando, ut illam 

 vere usurpemus pulcherriinam litterarum antiquarum hereditatem, quam non- 

 dum nobis licuerit cunctam adire; quae, quidem hereditas ipso genere tam 

 praecipua pars est universae doctrinae atque liumanitatis, ut illam repudiare 

 non possimus, quin exsistat lacuna, quae aliunde expleri nequeat. Et sunt 

 quidem, quibus adducimur ut confidamus futiirum esse, ut laus ilia etiam in 

 dies magis invalescat et plus plusque proficiat: ingenii acumen eorum, qui 

 in ilia versantur, et doctrina et studium et industria, et — stat nimirum apud 

 gnaros et sapientes etiam huic sollertiae honos suus — parta jam dudum 

 gloria, validissimum illud in animis mortalium operae navandae incitamen- 

 tum; idque ipsum est prosperi successus pignus certissimum, quod quo ma- 

 gis sui ipsi suique muneris conscii facti sunt critici illi, quo clarius oculis 

 mentis perlustrarunt longe lateque patentem campum, in quo virtus ipsorum 

 excurrere deberet, quo planius intellexerunt, quantum laboris reliquum esset, 

 eo erectiore alacrioreque animo eoque majore cum confidentia ad opus effici- 

 endum accesserunt, facto jam virium suarum periculo spem laetam prae- 

 cipientes futuri. 



Venimus nunc ad partem illam disciplinae philologicae, quae gram- 

 maticae nomine appellatur. 



Grammaticae non unum genus, sed plura esse docent, qui subtilius 

 de hoc genere disputant. Ilia varie constituere licet, sed omnino tria ratio- 

 ne ponuntur, quorum primum recte dicitur philosophicum. Idque genus 

 reapse philosophiae ipsius particula quaedam est, quam eandem grammati- 

 cam generalem appellare licet. Eaque speculativa est sive logica ipsa ad 

 universae cujusdam linguae rationem revocata. Et quoniam in hoc genere 

 artis grammaticae cetera omnia quasi in fundamento suo nituntur, quum ad 

 omnes id genus pertinet Grammaticos, turn vero ad eos, qui Latini studiosi 

 sermonis illam artem profitentur. Aliud grammaticae genus id est, quod 

 comparativum appellatur. Quod cum habeat permulta, quae animum alli- 

 ciant et dignissima sint, quae cognoscantur, de ep tamen sic sentio, etiamsi 

 qui in hoc genere versentur, grammaticae Latinae non possint expertes esse 

 cognitionis, tamen si quis in sermone Latino tamquam in re propria ac sua 

 operam laboremque ponat, eum non posse magnopere inservire illi generi 

 grammaticae, quod comparativum est: hoc enim existimes plus prodesse iis, 

 qui in originibus cognationibusque linguarum litterarum que omnium, inque 

 fontibus et in rivulis ipsis cultus humani indagandis consectandisque »occu- 



..4 »♦ 



* ■ ■ 



1 



■ 



