— 60 — 



verwijderde pitten, is bij verschillende katoenvariëteiten en soor- 

 ten ongelijk. Bij de Palembang- katoen is het percentage lint hoog, 

 en slechts door weinige andere variëteiten wordt zij — wat deze 

 gunstige eigenschap betreft — overtroffen. 



Het ontpitten der katoenstapels kan op verschillende manieren 

 worden tot stand gebracht. 



Vermoedelijk de allereerst toegepaste werkwijze bestaat uit het 

 met de hand verwijderen der vezels van het zaad. Door één 

 vrouw zou op deze wijze per dag hoogstens 1 a 1| !È liut ver- 

 kregen kunnen worden. 



Volgens oude historische berichten zijn in vele streken, waar 

 katoen op eenigszins groote schaal geteeld werd, ook steeds een 

 paar primitieve werktuigjes in gebruik geweest om de katoenvezels 

 van do pitten te scheiden, n. 1. de „voetrol" en de „Churka". 



De zuivering van katoen bij gebruikmaking van een voetrol 

 verloopt als volgt: 



De zaadkatoen wordt uitgespreid over een platten steen van 1 

 of 2 voet in 't vierkant, die ook wel rond of langwerpig van vorm 

 is. Een ijzeren staaf of wals van zfc 1| voet lengte wordt op de- 

 zen steen geplaatst en door de persoon, die zich met de bewerking 

 bezighoudt, met den voet in eene voorwaartsche rollende bewe- 

 ging gebracht. Soms is de staaf korter en eenigermate conisch en 

 de beweging alsdan een cirkelvormige. In beide gevallen is het 

 resultaat, dat — onder den gecorabineerden invloed van de rollende 

 beweging en de drukking op de staaf door den voet te weeg ge- 

 bracht en geregeld — , de zaden van den vezels afgerukt en weg- 

 gedrukt worden vóór de ijzeren staaf, terwijl het lint er achter blijft 

 op c'en steen. Per dag zou met een voetrol slechts hoogstens 4- tot 

 5 < vè. gezuiverde katocnvezel verkregen kunnen worden. 



De „Churka", die in eenige, iets van elkaar verschillende typen 

 voorkomt, is een algemeen, ook thas nog, in vele katoendistricten 

 door de bevolking gebruikt werktuigje. Het is 'r, overal in de ka- 

 toenstreken van het gewest Palembang gebezigde, inlandsche ont- 

 pittingswerktuigje, bekend onder de namen : „gilingan-, of kilangan- 

 kapas", ook wel „kióghan". (Een klanknabootsende benaming in 

 verband met het eigenaardig piepend geluid, dat onder 't draaien 

 in den regel wordt voortgebracht). In Palembang werden tot nu 

 toe slechts een paar verschillende vormen ervan waargenomen en 

 in gebruik gezien.— Het beginsel van al deze werktuigjes komt 



