— 142 — 



bij behandeling met zoutzure kalk over in bet goed door- 

 laatbare kalkzeoliet, terwijl weer de natron als keukenzout 

 in oplossing wordt gebracht. Vandaar dat dan de zoutzure 

 kalk een gunstige werking op de physische gesteldheid 

 van den bodem kan hebben. 



Dat inderdaad deze omzettingen der zeolitische bodemver- 

 bindingen bij de besproken verschijnselen een belangrijke 

 rol spelen is zeer waarschijnlijk. De eenige oorzaak daar- 

 toe zijn zij echter zeker niet, hetgeen al direkt bewezen 

 woidt door het feit, dat de duur van inwerking van zout 

 water op den luchtdrogen grond gebracht van weinig in- 

 vloed is op de naderhand bij de vervanging van het zoute 

 water door zoet optredende dichtslibbing. Bij lang voort- 

 gezette behandeling met zout water, waarbij die omzettingen 

 dus volledig zijn, zou dus dichtslibbing merkbaarder moeten 

 optreden dan bij eene slechts gedurende een paar dagen 

 voortgezette behandeling. Bij mijne proeven bleek dit 

 echter niet het geval te zijn en s-libte de grond evengoed 

 dicht wanneer zoet water werd opgebracht na eene be- 

 handeling met dezelfde zoutoplossingen na 3 dagen als 

 na 8 maanden. 



Het is dus duidelijk, dat er nog eene andere faktor mee 

 in het spel moet zijn, die zooals wij zoo aanstonds zullen 

 zien met groote waarschijnlijkheid is te zoeken in de in 

 den bodem voorkomende kolloidale stoffen. 



Wanneer die stoffen in luchtdrogen toestand met water 

 in aanraking worden gebracht, dan nemen zij een gedeel- 

 te daarvan op en vergrooten daarbij hun volume. In zout 

 water gebracht nemen zij eveneens een deel daarvan op 

 en wel zonder dat in de meeste gevallen iets aan de con- 

 centratie verandert. De door het kolloid opgenomen vloei- 

 stof heeft dus blijkbaar dezelfde samenstelling als de oor- 

 spronkelijk opgebrachte. Ook hier neemt het volume van 

 het kolloid toe, doch zooals wij straks zullen zien minder 

 dan bij water. 



Ten einde tot eene vergelijking te komen van het volu- 



