— 143 — 



me dat gelijke hoeveelheden van eenzelfden grond in water 

 en in zeewater innemen nam Reijnders proeven met Gro- 

 ninger kleigronden, die hij in gewoon en in zeewater opslibte. 

 J)aarbij bleek, dat na ongeveer 14 dagen staan, gedurende 

 welken tijd herhaaldelijk aangeklopt werd, het volume van 

 den grond in het zeewater geringer was dan in gewoon. 



Op het eerste gezicht lijken die resultaten wel wat 

 vreemd. Iedereen heeft wel eens in het dagelijksch leven 

 kunnen opmerken, dat men bij gelijke hoeveelheden van 

 eenzelfde stof, de fijnstverdeelde in eene kleinere ruimte 

 kan bergen dan de grovere. Vroeger zagen wij reeds dat 

 in zouthoudend water, dus ook in zeewater, de kleideel- 

 tjes tot vlokken worden vereenigd en het materiaal dus 

 grover wordt dan in zoet water, waar de enkele kleideeltjes 

 afzonderlijk blijven bestaan. Wij zouden dus verwachten, 

 dat het volume van den grond in het zoete water het 

 kleinst zou zijn. 



Twee jaar later nam Ma yer eveneens dergelijke proeven 

 met een zwaren Javaanschen kleigrond, die echter vooraf 

 met zoutzuur geëxtraheerd was. Hij kwam daarbij volgens 

 zijne verwachting tot resultaten, die tegengesteld waren 

 aan die van Reijnders. 



Proeven van Atterberg uit den jongsten tijd, genomen 

 met zeer fijn zand gaven hetzelfde resultaat ais de proeven 

 van Ma yer. 



Ongeveer terzelfder tijd als Atterberg deed ik ook der- 

 gelijke proeven en wel met den grond, die ook voor mijne 

 vroeger besproken uitwasschingsproeven diende. Daarbij 

 kreeg ik resultaten, die in overeenstemming waren 

 met die van Reijnders Toen ik echter denzelfden grond 

 vooraf met zoutzuur geëxtraheerd had en daarmede de- 

 zelfde proeven herhaalde klopten de resultaten daaren- 

 tegen met die van Mayer 



Hoe kunnen nu die tegenstrijdige uitkomsten verklaard 

 worden ? 



De zanddecltjes, die Attekberg voor zijne proeven ge- 



