— 148 — 



den grond op andere wijze beïnvloed worden. Wij zagen 

 reeds boven, dat in dat geval de kolloiden in de meeste 

 gevallen de zoutoplossing onveranderd in zich opnemen en 

 daarbij hun volume vergrooten. Tengevolge van die 

 volume vermeerdering zullen weer de ruimten tusschen 

 de gronddeeltjes verkleind worden en daardoor de doorlaat- 

 baarheid van den grond direkt dalen, evenals dit bij water 

 het geval moet zijn. Dit werd dan ook inderdaad door 

 de proeven van Hissink en van mij bewezen. 



Op grond van het bovenstaande kunnen wij dus met 

 groote waarschijnlijkheid den invloed, die door het zoute 

 water op den bodem wordt uitgeoefend, grootendeels op 

 rekening van de bodemkolloiden stellen. Daarnaast moeten 

 in cle eerste plaats nog chemische omzettingen in den 

 bodem in aanmerkingen worden genomen terwijl sommige 

 verschijnselen bij mijne proeven er op wijzen, dat wij ook 

 aan de hvpothesen van Mayer en van Mitscherlich niet 

 alie waarde mogen ontzeggen 1 ). 



Welke zijn nu de middelen ter verbetering van zulke 

 door zout water bedorven gronden ? 



Waar wij in het bovenstaande zagen, dat het naar» alle 

 waarschijnlijkheid de door de aanwezigheid van het keu- 

 kenzout in het leven geroepen osmotische verschijnselen 

 zijn, die de physische gesteldheid van den bodem in on- 

 gunstigen zin beïnvloeden, daar ligt de remedie voor 

 de hand en die is : zorg dat het keukenzout zoo snel 

 mogelijk uit den bodem verwijderd wordt Het best be- 

 reikt men dit door in den natten tijd van het jaar te 

 zorgen voor goede drainage en snelle afvoer van het drai- 

 nagewater. Hiermede toch wordt het zout uitgewasschen 

 en daarmede verdwijnen langzamerhand de concentratiever- 

 schillen tusschen de vloeistoffen in en buiten de bodem- 



1) Met zou mij hier te ver voeren mijne proeven in extenso te be- 

 spreken. Belangstellenden worden daarom verwezen naar een eerlang 

 te verschijnen uitvoerige publicatie over dit onderwerp. 



