— 154 — 



Maar moeilijk kan hem daarover eenige blaam treffen, 

 waar hijzelf erop wees, dat voldoende waarnemingen ont- 

 breken, en het mitsdien bezwaarlijk is berekeningen te 

 maken. i ' irj - 



Het voornaamste, ja, het eenige, wat ons te doen staat, 

 is, door waarnemingen en proeven te trachten de leemten 

 onzer kennis aan te vullen. 



Den neerslag (1) meet men met den regenmeter; dat 

 levert betrekkelijk 't minst moeilijkheden op. 



Met de verdamping (2) wordt de zaak al lastiger ; want 

 waarvan moet men de verdamping meten ? — Van een 

 wateroppervlak ? — Van een grondoppervlak ? — Begroeid 

 of open terrein ? — Begroeid met gras, laag kreupelhout 

 of bosch ? — Ziedaar vele gevallen, in de natuur voorko- 

 mende, ieder een eigen verdamping vertoonende. Zou dan 

 de methode der indirekte meting, hlL die welke de Hr. 

 van Kol aangeeft, wellicht de meest aanbevelenswaardige 

 zijn? — Ik geloot het niet, om de volgende redenen. 



Het water, dat den bodem indringt (3), en volgens den 

 Hr. van Kol — behalve dan het kleine deel, dat volgens 

 hem den planten, dieren en menschen ten goede komt — ten 

 leste in de rivieren zou terechtkomen, bereikt m.i. hoogst- 

 waarschijnlijk voor een groot deel nimmer een rivier, en nim- 

 mer de zee. Ik meen' n.L, dat hier een principieele fout begaan 

 wordt met de verwaarloozing van (4): het opstijgende 

 water in den grond. Dit opstijgende water is een zeer 

 veranderlijke grootheid, allereerst in hooge mate afhankelijk 

 van den aard van den grond; maar daarover wil ik het 

 heden niet hebben; laat ons kortweg aannemen, dat de 

 grond op het terrein in kwestie zoodanig is, dat er een 

 gemakkelijke capillaire opstijging, zoowel als wegzakking 

 kan plaats hebben. 



De hoeveelheid opstijgend water hangt verder af van 

 het verschil in vochtgehalte beneden en in den bovengrond, 

 zoodat, wanneer de ondergrond zeer vochtrijk is, en de 

 bovengrond door de zonnestralen wordt uitgedroogd, er 



