— 211 — 



Voor Duitschland bespreekt Wagner de hoofdmeststoffen 

 aldus. 



Phosphorzuur en kali zullen vooreerst in voldoende 

 hoeveelheid beschikbaar zijn. De zoutbeddingen, waaruit 

 de kalimeststoffen worden gewonnen, zijn voor afzienbare 

 tijden onuitputtelijk, en de hoeveelheden ruw kalkphosphaat 

 en ijzerphosphaat zijn zóó groot, en de phosphaatindustrie 

 is zóódanig ontwikkeld, dat phosphorzuurgebrek evenmin 

 voor de deur staat. 



Hier vergunne de lezer mij, even een blik op Java te 

 werpen. Zoutbeddingen zijn hier, zelfs inclusief de andere 

 eilanden van onzen archipel, voor zoover mij bekend, 

 nimmer aangetroffen. Vindt men ze nog eens, hetgeen 

 op zichzelf reeds niet waarschijnlijk is, dan heeft men nog 

 maar een geringe kans, daarbij kalizouten in ontginbare 

 lagen aan te treffen. Phosphaat heeft men eveneens 

 nooit in Indië gevonden, ofschoon het er mogelijkerwijze 

 toch wel is, n. 1 op de eilanden meer in 't O. Trouwens 

 men heeft er ook nimmer ernstig naar gezocht — zoolang 

 men nog goud, tinerts, petroleum, kan zoeken en vinden, 

 laat men mineralen, die minder hooge dividenden belooven, 

 met minachting buiten beschouwing. Toch moet ik, al 

 is het ook nog zoo beschamend voor ons, eerlijkheidshalve 

 vermelden, dat er een eiland met phosphaatbanken is, 

 hetwelk vroeger tot onze bezittingen behoorde, het Kerst- 

 miseiland. Maar wij hebben ons dit bezit allerdomst laten 

 afpakken, en nu waait er de engelsche vlag — het heet 

 Christmas-island. Zoo hebben wij dan weer niets — en 

 dat terwijl vele honderdduizenden bouws sawah op Java 

 nu reeds aan phosphorzuur gebrek lijden! — Ik geloof niet 

 te zwart te zien, als ik zeg, dat Indië er in dit opzicht 

 minder goed vóór staat dan Duitschland en vele andere 

 landen, en dus wijs zou doen, in deze een weinig voor de 

 toekomst te zorgen. 



Doch — eerst wil ik Prof. Wagner laten uitspreken 

 over de allerbelangrijkste meststof. 



