— 289 — 



Toen ik zelf over een stroom van 3 weken tevoren liep, 

 had heb donkere zand zich vastgezet, maar overal zag 

 men nog klei- en stofhoudende beekjes er uit komen. 



Ligt zulk een efflatastroom eenigen tijd, dan hebben er 

 door verweringsverschijnselen natuurlijk allerlei veran- 

 deringen in plaats. 



Aanvankelijk is de plantengroei zeer schaarsch. Geen 

 wonder — de fijne deelen zijn met het wegzakkende water 

 voor een groot deel meegevoerd, zoodat de doorlaatbaar- 

 heid voor water van het overblijvende zand en grint groot 

 is-- verder valt er beneden, aan den bergvoet, heel wat 

 minder regen, dan boven op de hellingen ; gevolg is dus 

 dat er watergebrek heerscht. 



Daar, waar echter maar kleine zijstroompjes van de bezoek, 

 het terrein niet meer dan 10 tot 15 c.M. hadden verhoogd, 

 zag ik evenwel rijst en djagoeng vroolijk door de overdekking 

 heengroeien, en minstens even mooi staan als in de on- 

 middellijke, door den bezoek niet bereikte omgeving. Van 

 een nadeeligen invloed in dien zin, dat met de etflata 

 ook schadelijke, voor de planten vergiftige stoffen, die grond 

 of grondwater zouden kunnen bederven, meekomen, daar- 

 van is geen sprake. Integendeel, zoodra het mogelijk is, 

 soms reeds in het 2e jaar na de catastrophe, plant de be- 

 volking op die zandige terreinen met veel succes tabak. 



De zoo even gebezigde uitdrukking : zoodra het mogelijk 

 is, verlangt eenige nadere toelichting. Het gesteente waaruit 

 de asch, de lavabrokken, de grootere steenen, in eerste 

 instantie bestaan, is een andesiet met zwarte ijzerrijke 

 glazige grondmassa, die zeer gemakkelijk verweert. De 

 vorm, waarin het gesteente van zulk een bezoek aan de 

 verweering blootstaat, n.1. de fijne verdeeling ervan, maakt, 

 dat die verweering uit een geologisch oogpunt buitenge- 

 woon snel verloopt; en wel in dien zin dat de zandige 

 massa om zoo te zeggen met den dag kleiïger wordt. 

 Daarmede groeit haar vermogen om regenwater vast te 



