— 292 — 



gemengd met fijne verweeringsprodukten van den veel oude- 

 ren Hijangvulkaan. 



Ook naar het Z. W., naar zee toe, wordt eerst de grond 

 nog wat zwaarder, maar dan, naarmate men de kust nadert, 

 wordt het zandige element overheerschend. Nemen wij de 

 (zeer waarschijnlijke) onderstelling aan, dat Oost-Java lang- 

 zaam uit zee oprijzende is, dan kunnen wij ons zeer goed 

 begrijpen, hoe deze zandige kuststrook, thans slechts ette- 

 lijke meters boven zee gelegen, nog betrekkelijk kort geleden 

 strand is geweest. De fijne deelen zijn dan door de zee in 

 de branding uitgespoeld, en gedeeltelijk achter een paar 

 kalksteen-eilandjes weer afgezet, omdat daar zeker de 

 branding minder was: van daar dat men achter den G. 

 Watangan een stuk zwaard eren, zwarten veenachtigen grond 

 vindt. 



Hetgeen in de branding van de door de rivieren afge- 

 voerde efflata overbleef, was dus zand. Eenmaal boven 

 zee opgeheven, kwam dit zand echter in ongunstige ver- 

 weringscondities: langs de kust is de regenval zeer gering, 

 weinig meer dan 1 / s van dien van Djember. Het zand, dat 

 reeds uitgelezen zand was, n.1. zand, dat aan de branding 

 weerstand had geboden, verweerde dus, eenmaal land zijnde, 

 weinig meer ; en is daarom ook heden nog zand, zonder meer. 



De vlakte van Djember is het tweede stadium, dat op 

 het eerste, — waarin de versche bezoekterreinen bij Pasi- 

 rian verkeeren, — volgt. 



Alom wordt tabak verbouwd, waar de regenval daarvoor 

 gunstig is ; gaandeweg, met de jaren, wordt de grond zwaar- 

 der, de deeltjes vallen in fijnere uiteen; en zoo is nu het 

 tijdstip gekomen, dat de grond, althans op de kleirijkste 

 plaatsen, geschikt is voor bevloeiing en natten rijstbouw. 

 Het is daarom, dat men nu ook gaat beginnen met op groote 

 schaal dit in de toekomst zeker rijke land te irrigeeren. 



Of de bevolking dan, in het derde stadium der efflata- 

 gronden, ook overal tot sawahbouw zal overgaan, dan wel 



