— 318 — 



achterlijk ten opzichte van de loten der rechtop geplante stekken; 

 echter was het opvallend, dat zich bij de laatstgenoemde stekken 

 per plant minder loten hadden ontwikkeld. 



De stengels, die zich aan de omgekeerde stekken ontwikkeld 

 hadden, vertoonden aan de basis dikwijls eene eigenaardige, knolach- 

 tige verdikking. Bij nader bezien bleek dit slechts het geval te 

 zijn bij die loten, welke zich uit de ondergrondsche oogen van de 

 stek hadden ontwikkeld. Daar bij zoo'n omgekeerd geplante stek 

 de jongere, kiemkrachtigere oogen onder het maaiveld komen te 

 liggen en de oudere oogen boven den grond, zoo is het duidelijk, 

 dat stengels met de zooeven bedoelde knolvormige, zetmeelrijke 

 basis bij deze omgekeerd geplante stekken veelvuldiger zullen op- 

 treden, dan bij de rechtop geplante stekken. Bij deze laatsten toch 

 zijn in tegenstelling met de omgekeerd geplante stekken de boven- 

 grondsche oogen der stek jonger, dan de ondergrondsche en zullen 

 dus de stengels zich meestal boven den grond ontwikkelen. Duide- 

 lijkheidshalve moge hieraan worden toegevoegd, dat een rechtop 

 geplante cassave-stek bij een plantverband van ongeveer 21 bij 2|- 

 Rijnl. roe, zelden meer dan 3, maar gewoonlijk slechts 2 stengels 

 tot ontwikkeling brengt; de overige oogen aan de stek komen niet 

 tot ontwikkeling, tenzij men de nog jonge lootjes van de stek 

 afbreekt. In dit geval beginnen de oudere, minder kiemkrachtige 

 oogen aan de stek uit te loopen. Onder normale omstandigheden 

 maakt dus een rechtop geplante stek 2 a 3 stengels, welke nabij 

 het topuiteinde zijn ingeplant. De ondergrondsche oogen komen 

 hier slechts in abnormale gevallen tot ontwikkeling en alsdan 

 verkrijgt men een knolvormige stengelbasis. 



Bij cassave-zaailingen ziet men een dergelijke knolachtige ver- 

 dikking zeer vaak optreden ter plaatse van de hypocotyle as. Der- 

 gelijke sfcengelknollen worden zeer spoedig vezelig en houtig; zijn 

 echter in zeer jongen staat evengoed eetbaar als de wortelknollen 

 van de cassaveplant. 



De proef werd aangezet op 18 September 1908 en geoogst op 

 23 Februari 1909. De planten waren dus op het tijdstip van den 

 oogst ruim 5 maanden oud. De plantrijen waren onderling 2^ 

 Rijnl. voet van elkaar verwijderd; in de rij stonden de stekken op 

 2 Rijnl. voet afstand. 



Wij zullen thans de verdere details dezer proefneming voor 

 manis, begog en penang afzonderlijk bespreken: 



