— 411 — 



zag ik dit verschijnsel van ringen bijzonder duidelijk ; aan 

 de bovenzijde was eene verdikking ontstaan en daar was 

 zelfs een begin van wortelvorming te zien ; door de schim- 

 mel was er dus een soort marcotte (tjangkok) van gemaakt. 

 Bij kina ontmoette ik zooiets tot nu toe niet, hoewel het 

 natuurlijk mogelijk is, dat bij voldoende vochtigheid dei- 

 lucht zulke wortels gevormd kunnen worden. 



Een ander verschijnsel, dat men bij takken aangetast 

 door djamoer oepas waarneemt, is, dat de takken pleksge- 

 wijze bruingekleurd zijn. Dit komt, doordat daar ter plaatse 

 het plantenweefsel afsterft en dat dan het celsap uittreedt, 

 dat zich vervolgens bij het uitdrogen bruinkleurt. Zooals 

 bekend is, is het protoplasma van levende plantencellen 

 voor het celsap niet permeabel ; dit sap kan pas erdoorheen 

 dringen, als de cel stervende of dood is. Dit nu ge- 

 beurt ook hier; hetzelfde verschijnsel treedt ook op bij 

 den z. g. stamkanker (eene ziekte welke geheel ten on- 

 rechte dien naam draagt), verder wanneer een kinaboom 

 bevriest, hetgeen vroeger door den heer van Leersum 

 beschreven werd, of wanneer men een kinastam in kokend 

 water dompelt. Het celsap treedt dan druppelsgewijze 

 naar buiten, hetgeen vooral in de vroege morgenuren te 

 zien is, en is eerst helder gekleurd; later wordt het donker 

 en droogt ten slotte tot roestbruine vlekken op. De ver- 

 kleuring geschiedt onder invloed van bepaalde stoffen, z.g. 

 enzymen, en bij de djamoer oepas-ziekte vermoedelijk door 

 z. g. oxydeerende enzymen of oxydasen. In kina kon ik 

 tyrosinase en waarschijnlijk ook laccase aantoonen. 



Boven beschreef ik reeds, dat er op takken, aangetast 

 door djamoeroepas, vier verschillende schimmelvormen aan- 

 getroffen kunnen worden; echter komen meestal al die vor- 

 men niet tegelijk erop voor, zoodat het voor de hand lag te 

 ouderzoeken, of aJ die vormen tot één bepaalde schimmel 

 behooren, of dat er b. v. twee of meer afzonderlijke schim- 

 mels zijn. Om die reden werden van al die vier vormen 

 reinculturen op agar-agar, met voedingszoutén erin, aan- 



