- 415 — 



plaag, zoodat er dus ook een groote uitbreiding van de 

 djamoer oepas-ziekte is. Ten onrechte meent men wel 

 eens, dat deze ziekte zich vooral in den Oostmoesson, dus 

 in den drogen tijd, uitbreidt. Wel ziet men in den Oost- 

 moesson de ziekte het duidelijkst, hoewel de schimmel 

 zelf niet zoo sterk groeit. Door de schimmel wordt het 

 plantenweefsel aangetast, de waterstroom in het hout 

 wordt gedeeltelijk of geheel verbroken, wanneer de schors 

 gedood of wanneer het jonge hout afstervende is; de bla- 

 den kunnen dus minder verdampen, maar wanneer, zooals 

 in den Westmoesson de lucht genoeg vochtig is, is de ver- 

 damping gering en blijven de bladen frisch. In den Oost- 

 moesson daarentegen moeten de bladen sterker verdampen, 

 terwijl de watertoevoer door het hout verminderd is, 

 zoodat ze dan roodachtig worden, waardoor de ziekte 

 duidelijker voor den dag treedt. 



Hoe nu de bestrijding der ziekte zijn moet, is natuurlijk 

 voor de practijk de meest belangrijke vraag. In de eerste 

 plaats moet men zich een goed denkbeeld maken, wat 

 eigenlijk een ziekte — in dit geval de djamoer oepas-ziekte 

 — is. Of een organisme steeds ziek wordt enkel en alleen 

 door de aanwezigheid van een parasiet, moet in vele ge- 

 vallen ontkennend beantwoord worden. Zooals uit de men- 

 schelijke geneeskunde bekend is, herbergen talrijke gezonde 

 menschen schadelijke bacteriën zonder daarvan eenig na- 

 deel te ondervinden. Ook is bekend, dat planten, die door 

 bepaalde schimmels of bacteriën niet aangetast worden, 

 daardoor ziek werden, wanneer de uitwendige en dus ook 

 de inwendige toestanden veranderen. De belangrijkste 

 factor voor eene ziekte is dus de gesteldheid of dispositie 

 van het organisme, niet de parasiet zelf. Het ziek zijn — 

 nl. wanneer er een parasiet bij te pas komt -- is een strijd 

 tusschen het organisme en den parasiet. Dit nu zien we 

 ook bij de djamoer oepas-ziekte. Hoe sterker de kinaplant 

 is, hoe minder zij door de schimmel aangetast wordt, dus 

 de dispositie — hier : eene te groote vochtigheid der lucht, 



