— 496 — 



/3. Het opstijgende water begint met een zoutoplossing 

 te zijn, een gesteente-extract, waarin, al naar den aard 

 van het doorstroomde gesteente verschillende anorganische 

 stoffen in uiteenloopende concentratie voorkomen. Deze 

 oplossing stijgt op, en werkt op het losse materiaal in, 

 vooral naarmate de nadering der oppervlakte verdamping 

 van water, en daarmede gepaard gaande concentratie dei- 

 oplossing, met zich mede brengt. 



Bij a, heeft dus een oplossing van bestanddeelen in den 

 bovengrond, met transport daarvan naar de diepte, plaats; 

 bij (3 daarentegen: transport van allerlei uit de diepte naar 

 de oppervlakte, en afzetting aldaar. Het eerste is dus — 

 in 't kort — een uitwasschingsproces, het laatste een con* 

 centratieproces. En aangezien het hier betreft bestand- 

 deelen, waarvan verscheidene een hoogst belangrijke rol 

 spelen in het plantenleven, ergo ook in het menschenleven, 

 noemt men met recht a een verarmingsproces, (3 een ver- 

 rijking sproces in den grond. 



Waar het hier een voor de menschheid van zóóveel 

 belang zijnd onderscheid geldt, mag ik wel even wijzen 

 op een groot verschijnsel, hiermede verband houdende. 



Alle groote beschavingen, die de menschheid heeft ge- 

 kend, en waar landbouw de basis van haar geheele bestaan 

 vormde, hebben zich ontwikkeld in streken onzer aarde, 

 waar eigenlijk „gebrek aan regen" heerschte. Peru, Egypte, 

 Mesopotamië, Assyrië, de Gangesvlakte en nog andere 

 stukken van Voor-Indië, — dit zijn allen landen, die 

 met grootsche waterleidingen en andere waterwerken in 

 hunne behoefte aan water hebben voorzien. En toch 

 bleken de hier bedoelde landen streken van blijvende 

 vruchtbaarheid te zijn; anders had de beschaving aldaar 

 zich immers niet kunnen ontwikkelen en handhaven. — 

 Tegenwoordig, in 't tijdperk van 't verkeer, worden alle 

 grenzen uitgewischt; maar nog is er een mooi voorbeeld 

 van voorbijgaande vruchtbaarheid, in een land waar 

 aan regen geen gebrek heerscht: Sumatra. Schraal bevolkt; 



