— 497 — 



de in eigen boezem ontwikkelde landbouwvorm is er de 

 ladangbouw; men plant op een plaats, waar het bosch 

 is verbrand, een tijdlang rijst, maar — de opbrengst 

 neemt snel af, en de bevolking trekt verder, om elders 

 hetzelfde spel te herhalen. Op die wijze blijft een land 

 schraal bevolkt, en de beschaving op een laag peil. 



En nu Java zelve? — Tot vóór een eeuw heerschte hier 

 een toestand, waarvan de sporen nog niet geheel zijn 

 uitgewischt; ondanks de vele snelle en gemaklijke ver- 

 keersmiddelen. Oost en Midden-Java, de drogere deelen, 

 zijn dichtbevolkt, met een belangrijke eigen beschaving, — 

 West- Java, ondanks zijn z.g. prachtige, vruchtbare regens, 

 voor een groot deel nog onbewoond! Een kwestie van 

 gezondheid der bevolking kan het hier niet zijn, want 

 men ziet ongezonde lage streken met een dichte bevolking 

 vlak naast gezonde bergstreken zonder menschen. Nog 

 heden is het ongezonde Madoera driemaal zoo dicht bevolkt 

 als Bantam en de Preanger. 



Neen — ook voor den grond geldt de spreuk : al te veel 

 is ongezond! En de „weelde" van te veel regen is voor 

 een land, evenals „weelde" voor reeds zoovele volkeren is 

 geweest, 't begin van den ondergang, door — uitputting ! 



De boven sub (3 genoemde streken, waar het geheele 

 jaar dóór de verdamping den regenval overtreft, komen 

 op Java al zeer weinig voor; de sub a genoemde streken 

 met een doorloopende uitwassching echter veel. Maar 

 meer gelukkig nog de streken, waar ten minste een deel 

 van het jaar de richting der waterbeweging in den grond 

 omkeert, en naar boven gericht is: — de streken met een 

 duidelijken drogen moesson. 



Zoo moeten dus achtereenvolgens besproken worden: 



1. Doorloopende uitwassching — klimaat heet 



2. „ „ — „ matig xoarm. 



3. „ „ — „ koel 



