— 499 — 



3. Nog hooger wordt de humuslaag van zóódanige 

 beteekenis, dat het geheele verweeringsproces er door 

 verandert. Het regenwater, dat, deze laag doordrongen 

 hebbende, het onderliggende gesteente aantast, is geen 

 regenwater meer, maar zuur water, met veel organische 

 stoffen ; venig water. 



Nu blijft niet meer ijzeroxyd met aluinaarde over, ter- 

 wijl het kiezelzuur gaandeweg wordt uitgewasschen — 

 neen, nu verdwijnt het ijzer en het kiezelzuur blijft, ge- 

 deeltelijk althans, achter; en het verweeringsprodukt is 

 een witte massa, die onder een zwarte humuslaag ligt. 

 Aangezien deze verweeringsvorm op Java uitteraard slechts 

 over geringe uitgestrektheid voorkomt, alleen op hooge 

 bergen en plateaux (Diëng bijv.) zal ik interessante ver- 

 gelijkingen met gronden der gematigde luchtstreek hier 

 achterwege laten. 



4. De afwisselend opstijgende en neerdalende water- 

 beweging in den bodem dier streken, waar een droge 

 Oost-Moesson afwisselt met een regentijd kan natuurlijk 

 meer overhellen tot de uitwassching, ook evenwel meer 

 naar de verrijking van den grond; zijn echter beide Moes- 

 sons voor een bepaald punt evensterk, dan heeft er summa 

 summarum noch verrijking noch verarming plaats. Maar 

 toch wel beweging! Ik stel mij deze in een overigens 

 goed doorlatenden grond aldus voor. In den natten tijd 

 ontwikkelt zich vegetatie aan de oppervlakte; deze dringt 

 met hare wortels naar beneden; tevens zakt water in van 

 boven, hetwelk meer of minder minerale bestanddeelen 

 meeneemt uit de bovenste laag. In den overgangstijd 

 naar de droogte wordt door de afstervende plantendeelen 

 veel koolzuur ontwikkeld, en met het 't laatst inzinkende 

 water naar beneden gevoerd. Nu keert de zaak om, het 

 water gaat opstijgen, maar met zijn koolzuur brengt het 

 koolzure zouten naar de bovenste lagen, naar de opper- 



