— 543 — 



Het zal natuurlijk ook verschil maken, of de planten 

 een droogte te doorstaan hebben op zeehoogte of op 3000 

 voet boven zee ; verder, of de aanplant dicht bij zee 

 ligt, of er ver van verwijderd is. Het is moeilijk onder 

 de koffiestreken van Java er een te vinden, waarvan het 

 klimaat ongeveer met dat van de streken hier overeen 

 komt; een streek, die naar het mij vooikomt meer op 

 S. O. kust gelijkt, zijn de Lampongsche districten. Hier 

 vindt men" dezelfde factoren: geringe hoogte boven zee, 

 nabijheid van de zee, betrekkelijk niet hooge, echter zeer 

 gelijkmatig over het jaar verdeelden regenval; verder 

 komt de cultuur er in zooverre met die van hier overeen, 

 dat daar eveneens de koffie zonder schaduw geplant wordt. 

 Met eigen oogen heb ik mij ervan kunnen overtuigen, 

 dat de robusta daar zich uiterst gunstig ontwikkelt, en 

 de aan plantin gen der nieuwe soort zeker niet voor de ge- 

 middelde van Java onderdoen. Op grond van deze verge- 

 lijking meen ik, dat men ook voor deze streken hooge 

 verwachtingen van de robustacultuur mag koesteren. 



Wat het klimaat betreft wil ik nog op één punt wijzen. 

 Tegen den grooten planten vijand wind is de robustakoffie 

 slecht bestand. Op Java wordt, zooals men weet, de koffie 

 in den regel op heuvelachtig terrein geplant, en ik heb 

 mij er dikwijls van kunnen overtuigen, dat de robusta, die 

 op aan den wind blootgestelde kammen der heuvels stond, 

 en veel schraler uitzag, dan de robusta in de dalen en op 

 de hellingen, terwijl dit met Javakoffie in veel mindere 

 mate het geval was. Op aan hevige winden blootgestelde 

 stukken slaagt een robusta-aanplant niet, terwijl andere 

 koffiesoorten, in het bijzonder tak-enten van hybriden, er 

 nog wel gedijen. Men kan in zulke gevallen den aanplant 

 echter dikwijls beschermen door een windpagger, waar- 

 voor hooge struiken of lage boomen het meest geschikt 

 zijn, b. v. djanti of peteh tjina, beide leguminosen, wier 

 aanwezigheid bovendien op den bodem een gunstig effect 

 heeft. 



