— 548 - 



boomen aan te leggen uit geselecteerd zaad. Op het 

 oogenblik is op Java — natuurlijk tegen betrekkelijk hoogen 

 prijs — zaad te krijgen van uitgezochte, oorspronkelijke 

 boomen, thans negen jaar oud en nog in volle levenskracht. 

 Begint men thans dadelijk met het aanleggen van bibit- 

 tuinen uit zulk zaad, dan kan men over vier of vijf jaar 

 zelf over het beste zaad beschikken, dat van robusta te 

 krijgen is. 



De tampats bibit van robusta eischen veel zorg; men 

 dient een goede, dichte pajong over de bedden te maken. 

 Men doet goed de pitten niet te dicht bij elkander uit te 

 leggen; een onderlinge afstand van een halve voet is ge- 

 wenscht; men kan de plantjes dan op de bedden wat 

 grooter laten worden en dus later ook flinker planten 

 uitplanten. Nog beter lijkt het mij, de robusta als stumps 

 uit te planten en de planten dus eerst een maand of negen 

 op de bedden te laten ; ongetwijfeld is men daarmede wat 

 vooruit, want een stump draagt eerder vrucht dan een 

 als kleine poeteran uitgeplante boom, en hoe eerder er 

 oogst binnenkomt, hoe beter, want de koffie moet toch 

 al betrekkelijk vroeg weder uitgekapt worden. Het uit- 

 planten met stumps lijkt mij te meer aan te bevelen, 

 omdat deze methode hier in de streek bij Liberia zulke 

 uitnemende resultaten geeft. Op de onderneming Dolok 

 heeft de Hr. Sulgee deze plantwijze toegepast, en ik 

 aarzel niet te zeggen, dat die* Liberiaaan plantingen de 

 mooiste zijn, die ik nog ooit gezien heb. Wanneer men 

 de planten als stumps uit wil planten, zal men de on- 

 derlingen afstand op de bedden wat grooter moeten nemen, 

 bv. één voet ; voor het uitplanten van vijfmaandsche plantjes 

 kan men met den halven afstand volstaan. 



Men kan, voor men de bibit op de benoodigden afstand uit- 

 zet, natuurlijk ook eerst de pitten laten kiemen om na enkele 

 weken de gekiemde boonen — de zg. soldaatjes — of de plan- 

 ten met het eerste stel blaadjes — de zg. kepelans — wijder 

 uiteen op speenbedden over te planten. Ik geloof, dat, nu 



