— 549 — 



men op het oogenblik er in de eerste plaats naar moet 

 streven zoo spoedig mogelijk groote bibit te krijgen, dit sys- 

 teem geen aanbeveling verdient; de plantjes blijven door 

 het overplanten toch altijd een weinig achter. 



Ik wil de bespreking van dit punt eindigen met er 

 nogmaals den nadruk op te leggen, dat de robusta op de 

 bedden goed verzorgd moet worden, in schaduw gekweekt 

 en op niet te dichten afstand geplant. 



§. 6. Ui tpl anten en plantyerband. 



Over het uitplanten mogen eerst enkele opmerkingen 

 worden gemaakt, daarna over het plantverband. 



De wijze van planten hangt in de eerste plaats af van 

 de voorbewerking van den bodem. Op ouden lalanggrond, 

 waar door tjankollen en ploegen de bovenlaag volkomen 

 mul geworden is, behoeft men niet men plantgaten te 

 werken, maar is het voldoende met den patjol even een 

 holte te maken, waarin de kluit van den poeteian past. 

 Op Java zag ik robusta wel eens planten met de solet, 

 (een stuk vlakgesneden bamboe), waarmede de rulle grond 

 in oude koffietuinen even een weinig losgekrabd werd, op 

 de plek, waar het robustaplantje moest komen te staan. 



Op boschgrond, waar men geen voorbewerking behoeft 

 te geven, zal men met plantgaten moeten werken, al 

 behoeft het gat niet groot te zijn ; de wortels ontwikkelen 

 zich in hoofdzaak in den bovengrond; plant men stumps 

 uit, dan moet het plantgat grooter worden gemaakt. 



Het plantverband moet men wat nauwer nemen dan 

 voor Liberiakoffie ; op Java wordt op afstanden geplant 

 van 10 X 10, 12 X ^2 met één in het kruis, 8 X 9, en 

 dergelijke, in elk geval dus nauwer als Liberia. Dit zijn 

 cijfers die gelden voor blijvende aanplantingen; wordt de 

 robusta als catch erop aangeplant, dan neemt men het 

 plantverband liever wat nauwer, aangezien men het hier 

 van de eerste oogsten, hebben moet. Het verband hangt 

 van het plantverband der Hevea af; het zal altijd wen- 



