— 624 - 



de in de vorige alinea besproken stoffen. Humus absor- 

 beert eveneens zouten uit een oplossing en vermindert 

 zoo de concentratie. Humus vertraagt dus evenzoo de 

 uitwassching van een verweeringsmassa, van een grond. 

 Maar humus heeft een vijand, die voor de andere absor- 

 beerende stoffen niet bestond, in het warmvochtige kli- 

 maat; daarbij wordt humus n. 1. vrij snel volledig verteerd 

 tot koolzuur en water, en verdwijnt zonder iets achter 

 te laten, dan de geabsorbeerde zouten, die nu aan de 

 uitwassching worden prijsgegeven. 



Nu komt het er maar op aan, wie het wint, de humus- 

 vorming of de humusvertering. 



Yoor de humusvorming is bosch, om den velen afval 

 eenerzijds en de beschaduwing, dus het koelhouden, van 

 den bodem anderzijds, gunstig; ja eigenlijk de eenige on- 

 vermijdelijke omstandigheid. Want waar geen bosch meer 

 is, waar de zon regelrecht op den grond broeit, waar de 

 regens onmiddellijk op den grond neerkletteren, daar blijft 

 geen humus over bij de temperatuur dezer rubriek; daar 

 is de humus binnen een menschenleven opgeteerd. 



De hoedanigheid van den grond telt echter ook mee; 

 is de grond zwaar, dringt lucht minder gemakkelijk in dan 

 in lichten zandgrond, dan houdt zich humus langer staande. 

 Maar is de grond zóó zandig dat hij na iedere regenbui 

 weer droog loopt, en zich vult met nieuwe lucht, dan is 

 er in 't geheel geen humusvorming mogelijk ; alle afval 

 wordt met spoed verteerd tot koolzuur en water. Ik heb 

 door tropisch oerwoud gewandeld, waar de grond nimmer 

 zon kreeg, en waar toch de bovengrond uit vrijwel schoon, 

 humusvrij zand bestond. 



Waar echter, en zoolang er humus is, houdt deze de 

 uitwassching tegen. 



Gaan wij thans7.de op" Java voorkomende gesteenten 

 langs, om te zien wat er door de laterisatie van hen wordt, 

 dan hebben wij allereerst, en het langst, stil te staan bij 



