- 628 — 



zijn. Bestaan zij uit versch gesteente (1), of uit tjadas(2), 

 — in welk laatste geval zij gemeenlijk zoo zacht zijn, 

 dat men ze met een patjol kan dóórslaan — , dan heeft 

 men met een jongen grond te maken, en de vruchtbaarheid 

 zal in den regel groot zijn. Bestaan de steenen daarente- 

 gen uit concreties van ijzeroxyd, — op den breuk rood, 

 bruin, geel, in banden en slieren — dan is de grond uitge- 

 put en oud; er valt niet veel meer van te verwachten ! 

 Deze onderscheiding is dus voor den landbouw ongetwijfeld 

 van groot gewicht. 



c. Vast gesteente verweert het langzaamste ; het vormt 

 natuurlijk dezelfde verweeringsprodukten als boven beschre- 

 ven; maar — het gaat zóó langzaam, dat de verweerings- 

 produkten veelal sneller mechanisch worden weggevoerd, 

 dan zij chemisch gevormd worden ; dan blijft de rots naakt. 

 Dikwijls ziet men dit niet, maar toch zoo nu en dan, 

 waar de wanden zeer steil zijn, en dus alles, wat door 

 den regen zou kunnen worden meegenomen, ook inderdaad 

 meegenomen wordt. 



Ook in rivieren in 't gebergte vindt men de steenen 

 kaal. Soms evenwel zijn zij glimmend zwart, alsof er een 

 potloodlaagje op zat. De Duitschers vonden zelfs aanlei- 

 ding, om hiervoor een apart woord in te voeren, en spre- 

 ken van een „ Tropenkruste". Men hield deze laag, — die 

 soms weinig dikker dan een beslag, een dun verflaagje 

 is, voordat men aan 't binnenste gesteente komt, — voor 

 zoover mij bekend, steeds voor bruinijzererts. Aan talrijke 

 monsters is 't mij gelukt, aan te toonen, dat het in hoofd- 

 zaak bruinsteen is, dus geen ijzeroxyd, maar mangaansuper- 

 oxyd. Het spreekt van zelf, dat dit zachte mineraal in 

 een ruwen bergstroom zich niet handhaaft, maar afgesle- 

 pen wordt; in zulk een stroom vindt men de steenen 

 dan ook kaal en bleeker. Maar in de zachter stroomende, 

 helder water meevoerende beken, kan men de zwarte 

 korsten allerwege aantreffen. 



Lang heeft men gemeend, dat lateriet van vulkanischen 



