95 



EEN EN ANDER OMTRENT DEN NATTEN RIJSTBOUW 



DOOK 



L. G. den Berger. 



In aansluiting aan eenige vroegere opstellen, voorkomende in de 

 jaargangen 1908 en 1909 van dit tijdschrift, waarin op irrigatie 

 betrekking hebbende kwesties behandeld werden, wil ik hier voor 

 zoover onze tegenwoordige kennis reikt eene samenvatting geven 

 van den invloed, dien de sawahbouw op den bodem uitoefent en 

 daaraan nog eenige, zij het dan ook ten deele theoretische, beschou- 

 wingen vastknoopen omtrent de bemesting der rijst en den invloed, 

 dien de padi-gadoe-kultuur op den bodem uitoefent. 



Zooals bekend verondersteld mag worden, wordt de sawahbouw 

 hier op Java reeds sedert eeuwen gedreven. Afgezien van de 

 sinds korten tijd in kuituur gebrachte gronden, is er voor zoover 

 wij kunnen nagaan weinig- sprake van achteruitgang in productie, 

 speciaal op de met rivierwater bevloeide sawahs, terwijl toch jaar 

 in jaar uit padi daarop verbouwd wordt, in vele gevallen 2 maal 

 per jaar en soms zelfs 5 maal in de 2 jaar, dikwijls zonder wissel- 

 bouw en bemesting en bij een in onze oogen in den regel, zeer 

 onvoldoende grondbewerking. Op het eerste gezicht lijkt dit ver- 

 schijnsel ons vreemd toe. Voor bijna alle cultuurgewassen toch 

 treedt wanneer wij eene dergelijke kultuurwijze zouden willen toe- 

 passen als de bij de rijst gebruikelijke, meestal binnen enkele jaren 

 het verschijnsel van bodemmoeheid op. Is dit in enkele gevallen 

 te wijten aan uitputting van den grond, heel dikwijls wordt dit 

 verschijnsel naar alle waarschijnlijkheid ook teweeggebracht door 

 vergiften, die de planten zelf afscheiden en die zich door lang 

 voortgezette kuituur van hetzelfde gewas in den bodem ophoopen 

 en er dan langzamerhand schadelijk voor gaan worden. Extra 

 grondbewerking en bemesting helpen in die gevallen niets en men 

 is gedwongen om over te gaan tot het aanplanten van een ander 

 gewas. Wij zien dat ook bij de rijstkultuur op onbe vloeide velden. 



