- 680 — 



overblijft, „terra rossa." — Vindt men op kalksteen grond, 

 die niet rood-, maar geel-wordende is, dan is er iets 

 afwijkends; bijv. een gehalte van zwavelzure kalk, in plaats 

 van koolzure kalk, gelijk sommige mij door het Boschwe- 

 zen toegezonden gronden duidelijk toonden. Dan is de 

 yeactie niet meer duidelijk alkalisch, soms zelfs duidelijk 

 zuur; daarmede komt men dan echter in complicaties, die 

 buiten de grenzen van dit opstel vallen. 



Eindelijk moet men ook den tijd in aanmerking nemen ; 

 op de volgende wijze. Laat mij beginnen met een ander 

 voorbeeld. Ieder is geneigd, glas als een onveranderlijke, 

 of althans uiterst weinig veranderlijke stof aan te nemen. 

 Maar — afgezien van verweering — wordt glas op den duur 

 toch troebel ; men zegt, het ontglaast. Oude Romeinsche tra- 

 nenkruikjes zijn allen ontglaasd; in 2000 jaar. Het glas gaat 

 dus, ook zonder eenigen invloed van buiten af, in iets 

 anders over, in een geheel van fijne kristallen, juist als 

 een gesteente; maar het duurt lang, voordat de definitieve 

 eindtoestand, waarbij al het glas overgegaan is in zulk 

 gesteente, bereikt is. De natuur brengt ook soms glas 

 voort; wanneer de vulkanen gesmolten gesteente in drup- 

 pels uitwerpen, stollen deze tot glas, welk natuurproduko 

 dan „obsidiaan" heet Maar op den duur ontglaast de 

 obsidiaan evenzoo: ergo vindt men nimmer zeer ouden 

 obsidiaan ; alleen jongen ; want de tijden, waarmede de 

 aarde rekent, de z.g. geologische periodes, duren heel wat 

 langer dan een paar duizend jaar, en de obsidiaan heeft 

 daarin ruimschoots gelegenheid, om te kristalliseeren tot 

 „gesteente", uit kristallen bestaande. Men noemt nu het 

 gesteente aan 't eind: den standvastigen, den stabielen 

 vorm, — den obsidiaan den half-standvastigen, den meta- 

 stabielen vorm van de onderwerpelijke stof. — Welnu zoo 

 beschouw ik ook den geelen lateriet als den (in de meeste 

 omstandigheden) meta- stabielen vorm, die op den langen duur 

 in den stabielen vorm, den rooden lateriet, moet overgaan, en 

 ook inderdaad erin overgaat. Verhooging van temperatuur 



