— 724 — 



digheid laat zich echter gereedelijk verklaren uit het reeds 

 gemelde aanwezig zijn van stikstof bindende bakteriën in 

 den bodem, die er toe bijdragen om het aldus ontstaande 

 stikstofdeficit aan te vullen. Blijkbaar zijn deze in staat 

 den stikstofvoorraad in den bodem tot het vroegere 

 peil terug te voeren, doch produceeren blijkbaar niet 

 genoeg om dit bestanddeel over het minimum heen te 

 helpen. 



Het groote verschil, dat er bestaat tusschen den drogen- 

 en den natten rijstbouw zal den lezer nu wel duidelijk 

 zijn. In het eerste geval is er geen bevloeiingswater aan- 

 wezig behalve het regenwater, zoodat daarmede de verlie- 

 zen aan de diverse plantenvoedingsstoffen in den oogst 

 absoluut niet aangevuld worden, behalve wat betreft den 

 stikstof, die nog eenigszins gerestitueerd wordt door de 

 in het regenwater voorkomende stikstofverbindingen. Op 

 den duur moet dus de droge rijstbouw, natuurlijk wanneer 

 geen bemesting wordt toegepast, leiden tot algeheele uit- 

 putting van den bodem. 



Intusschen zijn er nog andere faktoren, die den nacten 

 rijstbouw beter voor den grond doen zijn dan de droge. 

 Ik behoef slechts te wijzen op het nut van de organische 

 stoffen voor den bodem, speciaal wat de physische gesteld- 

 heid daarvan betreft. Gedurende de bevloeiing bij den 

 sawahbouw wordt de grond gedurende een paar maanden 

 onttrokken aan de direkte inwerking van de lucht. De 

 organische stof in den bodem is gedurende dien tijd bij 

 hare ontleding aangewezen op de nog in den bodem aan- 

 wezigen zuurstofvoorraad en op het beetje in het draina- 

 gewater opgelosten zuurstof. Het kan ons dus niet ver- 

 wonderen, dat daardoor de humus veel minder snel zal 

 ontleden, dan wanneer de bodem in drogen toestand ver- 

 keert en de lucht dus daarin vrijen toegang vindt. Het 

 humusgehalte zal dus op sawahs minder snel achteruitgaan 

 dan op droge gronden, bijgevolg zal ook een gunstige phy- 

 sische gesteldheid die immers voor een groot deel nauw 



