— 765 — 



primaire gronden, en de afzettingen, de secundaire gron- 

 den, weinig meer zou zijn dan een physisch verschil; d.w.z. 

 dat het spoelende water weliswaar zijn materiaal min of 

 meer selecteerde naar de korrelgrootte, maar de onder- 

 deelen van dat materiaal overigens vrijwel onveranderd zou 

 afzetten, in lagen. Dit is echter alles behalve waar ; gelijk 

 de waarneming ons aanstonds leert. Wie heeft niet opge- 

 merkt, dat rivieren bruin, ja helrood slib naar zee kunnen 

 transporteeren, en vlak daarnaast ziet men de afzetting, die 

 in 't minst niet rood of geel of bruin is, maar donker- 

 grijs of witgrijs? Er moet dus iets met het rivierslib 

 zijn geschied ; maar wat ? 



Laat ons deze belangrijke kwestie eens wat breeder 

 opzetten, en daartoe uitgaan van de volgende waarneming. 



Niet ver van hier is een plaats, waar twee rivieren sa- 

 menkomen. Beide rivieren zijn blijkbaar reeds vrij oud 

 in hunnen tegenwoordigen vorm, want zij hebben in het 

 heuvelland hun bed zeer diep, en tevens zeer breed (door 

 voortdurende kleine bedveranderingen) ingegraven. De 

 landtong tusschen de beide rivieren bovenstrooms van de 

 samenvloeiing is dan ook zeer vlak, en ongetwijfeld een- 

 maal rivierbed, 't zij van de eene, 't zij van de andere 

 rivier, geweest ; thans is zij echter hooger dan de rivieren 

 gelegen, waarschijnlijk doordat de rivieren zelf hun water- 

 spiegel verlaagd, d. w. z. zich verder ingegraven hebben, 

 terwijl de samenvloeiing gaandeweg meer benedenstrooms 

 kwam te liggen. Op die landtong wordt sinds jaar en dag 

 de sawahbouw uitgeoefend. Op 't oog leek de grond mij 

 bij een bezoek ter plaatse lichtgeelgrijze klei, maar toen 

 ik er een monster van wilde steken, zag ik tot mijn ver- 

 rassing, dat die kleur slechts aan een uiterst dun boven- 

 laagje toekwam, en dat de kleur onmiddellijk daaronder 

 overging in een blauwgrijze tint, die zich een paar voet 

 diep handhaafde. Meenende, dat het lichtgeele bovenlaagje 

 wellicht aan de bevlosiing ware toe te schrijven, vulde 

 ik een linnen zak met uitsluitend blauwgrijze klei; daarbij 



