766 — 



leek mij evenwel, alsof het blauw onder de hand min of 

 meer verbleekte. Thuis gekomen, haalde ik uit den zak 

 een kluit — bleekgeele klei te voorschijn, en het blauw 

 was weg! Maar — op den breuk was die kleur er nog; 

 echter om nu ook aanstonds te verbleeken. Gedroogd 

 vertoont het monster thans geen spoor blauw meer; alles 

 is bleek bruingeel. Men ziet hieruit, dat de blauwe kleur 

 niet bestand is tegen aanraking met de lucht; ergo om- 

 gekeerd — loaar die blauwe kleur voorkomt, (en dat is dus 

 op die landtong in den geheelen grond, behalve de aller- 

 hoogste dunne laag, al stond die ook nog onder water), 

 daar heerschi gebrek aan lucht. Gebrek aan zuurstof, mogen 

 we dan ook wel dadelijk zeggen , want het ligt voor de 

 hand, de zuurstof der lucht in dit geval als het werkzame 

 bestanddeel te beschouwen. 



Hoe is nu dat gebrek aan lucht, zoo vlak onder de 

 oppervlakte, te verklaren? Doordat de grond daar een 

 zeer vaste kleisoort is, die veel organische stof bevat en bijna 

 altijd ouder water staat. In den regentijd zijn er sawahs, 

 en in den drogen tijd regent het er ook veel, en plant men 

 dikwijls weer rijst, omdat de westmoessonrijst mislukte. 



Gevolg is, dat de ijzerverbindingen, die elders aan den 

 grond een geele en roode kleur geven, gereduceerd wor- 

 den tot vrijwel kleurlooze stoffen, stoffen evenwel, die 

 aan de lucht gebracht onmiddellijk weer in geel over- 

 gaan. Die oplosbare, kleurlooze ijzerverbindingen worden 

 nu in een dergelijke zware klei, als zooeven beschreven 

 ('t is klei, gedeeltelijk afkomstig van mergelgesteenten !) 

 slechts langzaam verplaatst, maar op den langen duur 

 worden zij toch uitgewasschen en dan houdt men een grond- 

 soort over, die aan de lucht niet meer geel en rood wordt : 

 de kleurvormende ijzerverbindingen zijn weg. 



Al is nu ook de kleur ons het richtsnoer ter oppervlak- 

 kige beöordeeling van de grondsoort, die wij voor oogen 

 hebben, zoo moeten wij er toch hier nog iets meer van 

 zeggen, dan dat het ijzer verdwijnt. 



