— 48 — 



industrieele doeleinden (o. a. voor de textiel-industrie) gebruikt wor- 

 den, een anderen maatstaf aan te leggen, althans de door den Heer 

 van der Ploeg geproduceerde vezel, waarvan de kleur wat donker- 

 der is dan die van Manila-hennep, terwijl de sterkte ook geringer 

 is, behaalt op de Londensche markt zeer goede prijzen. 



Men zal zich m. i. van de beoordeeling van een pisang-vezel naar 

 een anderen maatstaf dan de te behalen prijzen, voorloopig moeten 

 onthouden en daar deze tot nu toe slechts van Manila-hennep en 

 van de door den Heer van der Ploeg geproduceerde soorten bekend 

 zijn, zich vooralsnog moeten bepalen bij de cultuur der genoemde 

 soorten, totdat verdere proeven met verschillende andere pisang- 

 vezels op eenigszins groote schaal genomen zijn, zoodat men omtrent 

 hare waarde ingelicht is. 



De cultuur van die soorten biedt, op vruchtbare terreinen en 

 in streken met een gunstig klimaat en voldoenden regenval, geene 

 moeielijkheden op, zooals de ervaring reeds geleerd heeft en van 

 belang is het, dat de factoren die voor caoutchouc- en getahpertja- 

 leverende boomen gunstig zijn ook de voor pisang ge wenschte zijn. 



De voortplanting van pisang radja en pisang soesoe gaat gemak- 

 kelijk met behulp van de uitspruitsels, die zich in grooten getale om 

 den hoofdstam ontwikkelen ; bij Manila-hennep kan men behalve 

 van deze uitspruitsels ook gebruik maken van zaad. Kweekt men 

 van zaad dan kan men dit óf in potten óf in kweekbedden uitzaaien 

 en de jonge planten de gewone behandeling van zaailingen geven. 

 Plant men van spruiten dan moeten deze met zooveel wortels als 

 mogelijk, zorgvuldig van de moederplant afgenomen worden. In een 

 goed geschreven artikel over abaca-cultuur in „de Ind. Mercuur" 

 (No. 30, 32 en 33 van den jaargang 1901), welks schrijver zich 

 niet noemt, wordt aangeraden „wortelknollen" van de pisang op 

 een koele beschaduwde plaats afzonderlijk neer te leggen en ze, 

 naarmate zij zich onwikkelen, te planten. Deze wortelknollen, die 

 na 2—3 weken uitloopen, zouden vlugger en krachtiger groeiende 

 boomen geven dan die, welke men van twee voet lange uitspruitsels 

 verkrijgt. Van pisang radja en pisang soesoe is 't op Java niet 

 moeielijk zich ruime hoeveelheden plantmateriaal te verschaffen^ 

 Manila-hennep is er sinds ruim een halve eeuw ingevoerd en van 

 uit 's Lands Plantentuin te Buitenzorg verspreid. In de Preanger 

 ^Regentschappen heeft wijlen de Heer Holle zich veel moeite 

 gegeven om de cultuur onder de bevolking ingang te doen vinden, 



