— 95 — 



gelegenheid geopend om onder controle van staatswege zich 

 zaaizaad van verschillende gewassen te verschaffen. Zoo 

 werd in Nederland te Wageningen een proefstation voor 

 zaad-controle geopend, waar men de zuiverheid en Memkracht 

 van zaden kan laten bepalen tegen een uiterst geringe 

 vergoeding. Elke landbouwer in Nederland kan zich dus 

 voor schade vrijwaren, door te bepalen dat het zaad door 

 een of anderen handelaar te leveren, eerst aldaar onder- 

 zocht zal worden. 



Op Java bezitten wij niets van dien aard, en heeft zich 

 trouwens ook de behoefte en de noodzakelijkheid van 

 zulk een controle niet in die zelfde mate doen gevoelen. 

 Van de zaad-padi der bevolking gaat meestal op andere 

 wijze toch reeds zooveel verloren, dat de voordeelen eener 

 controle als bovenbedoeld betrekkelijk gering zouden zijn. 



Waar dus, met name in Europa, de zaad- wisseling en 

 het betrekken van zaaizaad van elders, zulke een aan- 

 merkelijke uitbreiding heeft genomen, zijn er voorzeker 

 voordeelen aan deze handelwijze verbonden en zullen er 

 bizondere overwegingen zijn welke er den landbouwer toe 

 brengen liever niet het eigen gewonnen zaad te gebruiken, 

 hoewel dit goedkooper is. 



Wij zullen nu in 't kort enkele hoofdpunten nagaan, 

 waarop deze zaad- wisseling berust en vragen ons dan 't 

 eerst af wat zoude geschieden, zoo men in opvolgende jaren 

 voor den aanplant van een of ander gewas steeds gebruik 

 maakte van het eigen gewonnen zaad. 



Hierbij gaan wij van de onderstelling uit, dat men wenscht 

 steeds dezelfde soort of variëteit van een gewas te verkrijgen 

 en geen bizondere voorzorgen neemt om goed zaad te ge- 

 bruiken, maar eenvoudig een deel van den oogst afzondert om 

 dit voor voortteling te bestemmen. 



Als bekend mag ondersteld worden, dat het zaad eener 

 plant (met hoogst zeldzame uitzondering, b. v. bij apogamie) 

 het product is van een bevruchting van de vrouwelijke 

 eicel door het stuifmeel, hetzij derzelfde bloem of plant 



