— 164 — 



hoort tot familie der Rubiaceae, dezelfde, die ons in de 

 koffie, de kina en vroeger ook in de meekrap, kostbare 

 cultuurgewassen oplevert. 



Vooral in de streken waar de gambir goed groeit, komen 

 nog een groot aantal soorten van Uncaria voor, die echter 

 geen van allen te gebruiken zijn voor de gambir-bereiding. 

 Het zijn allen klimmende heesters, die vooral in kreupel- 

 hout, aan rivieroevers en boschranden, hoog boven andere 

 gewassen hunne lange stengels uitsteken en dadelijk te 

 kennen zijn aan de, tot groote kogelronde bijschermen 

 vereenigde bloemen, die bijna nimmer ontbreken. 



De gambir heeft vierkante stengels met tegenoverstaan- 

 de takken en bladeren; deze laatsten zijn glad, gaafrandig, 

 heldergroen en eenigszins golfsgewijs geplooid. In den 

 oksel staat hetzij een bijscherm, hetzij een haakvormig 

 omgebogen doorn, welke der plant dienstig is om tegen 

 andere planten op te klimmen. Het vaderland der gambir 

 schijnt Malaka te zijn. 



Hoewel proeven hieromtrent nog niet genomen zijn, 

 kan men wel aannemen, dat gambir op eene hoogte 

 van meer dan 400 a 500 meters boven de zee, niet 

 meer met voordeel te planten is; wat ik daarvan in de 

 Padangsche bovenlanden zag, doet mij vermoeden, dat 

 zelfs op die hoogte, de bladproductie reeds sterk afgeno- 

 men is. 



Omtrent den bodem, welke voor gambir het meest ge- 

 schikt is, bestaat verschil van gevoelen; een feit is het 

 echter, dat zij niet zeer kieskeurig is en op allerlei soort 

 van gronden welig tiert. Zoo groeit zij goed op de zware 

 roodachtige kleigronden in den Riouw-archipel, terwijl ik 

 haar prachtig zag gedijen in den eenigszins veenachtigen 

 boschgrond bij Sambas, welke eene zware witachtige 

 klei, de zoogenaamde tanah lilin, tot ondergrond heeft. 

 Verder groeide zij aldaar uitstekend in het heuvelland, 

 zoowel in zandgrond, als in lichten vulkanischen bodem. 

 Meestal wordt zij aangeplant op hellend terrein, ja zelfs 



