— 174 — 



;zes meter lengte. Zij heeft eene geringe helling zoodat alle 

 vloeistof er uit in den ketel loopt. Door het aanbrengen 

 van een los gootje, kan men deze afleiden naar een ton 

 •die iets kleiner is dan de ketel en die daarnaast staat. 



De gang der werkzaamheden is nu de volgende. Van 

 een vorig kooksel, heeft men bladeren overgehouden, die 

 reeds eenmaal gekookt zijn. In den ketel wordt gedaan het 

 waschwater, eveneens van het vorige kooksel afkomstig 

 en dit wordt met zuiver water tot 180 a 200 liter aan- 

 gevuld en aan den kook gebracht. De eenmaal gekookte 

 bladeren worden daarin nog eenigen tijd gekookt en daarna 

 met eene groote houten drietandige vork, die eenigszins 

 'den vorm van eene hooivork heeft, uit den ketel in de 

 houten goot gebracht. Vervolgens brengt men 180 a 200 

 kilo, van de steeltjes ontdane bladeren, in het kokende 

 water. Met houten stampers, die groote overeenkomst 

 hebben met de stampers, die waschlui in Europa gebruiken, 

 alleen met het onderscheid, dat de vier punten hier eenigs- 

 zins toegespitst zijn, worden de bladeren goed doorgewerkt 

 -en gekneusd. Bij een diepen ketel, wordt deze werk- 

 zaamheid zeer door het opborrelende water vergemakkelijkt; 

 ook om deze reden maakt men den bodem meestal half- 

 kogelvormig. 



Intusschen heeft men tijd gekregen om de reeds twee- 

 maal gekookte bladeren, verder te behandelen. Daartoe 

 brengt men het losse gootje naar de ton aan, spreidt ver- 

 volgens de bladeren wat uit en overgiet ze rijkelijk met 

 versch water, dat daarna dus in de ton loopt. Na nog 

 eens omgewerkt te zijn, herhaalt men deze bewerking en 

 brengt de, nu geheel uitgeputte, bladeren naar het bovenste 

 gedeelte van de goot om uit te lekken. Later worden 

 ze dan naar den peper- of gambir-tuin gebracht, om als 

 bemesting te dienen. Het gezamelijke afloopwater wordt 

 in de ton bewaard voor het volgende kooksel. Nadat deze 

 werkzaamheden zijn afgeloopen, zijn de versche bladeren, 

 die nu ruim een half uur gekookt hebben, voor de eerste 



