— 176 — 



herhaaldelijk de densiteit van het extract bepaald en ge- 

 vonden, dat dit tusschen 1,106 en 1,123 afwisselde; dit 

 komt dus overeen met ongeveer 14 tot 16 graden Baumé- 

 Het vuur wordt nu uitgehaald, het extract meteen grooten 

 lepel uitgeschept en door eene fijne zeef in ronde houten 

 bakjes gegoten, van ongeveer 20 liter inhoud. Deze wor- 

 den echter slechts voor de helft of twee derden gevuld. Indien 

 de gambir bestemd is voor de consumptie in Indië, zoo 

 wordt in elk tonnetje ongeveer 200 gram ^dedek gestrooid, 

 alvorens men het extract er in giet. De dedek wordt, voor 

 dit doel uit ruwe rijstzemelen bereid, door deze in een 

 ijzeren pannetje te verhitten tot ze beginnen bruin te 

 worden, daarna worden ze fijn gewreven en door eene fijne 

 zeef er alle grovere deeltjes uit gezift. De opbrengst is 

 ongeveer 50 pCt. van het gewicht der rijstzemelen. 



Ten einde te verhinderen, dat de ketel te sterk verhit 

 wordt, door de uitstraling van de nog heete ovenwanden, 

 wordt onmiddelijk nadat het extract is uitgeschept, het 

 waschwater, dat zich in de ton verzameld heeft, in den 

 ketel overgebracht. Zoo noodig kan men dan dadelijk een 

 nieuw kooksel beginnen. 



De tonnetjes met het extract, heeft men intusschen op 

 eene koele plaats gebracht, waar men hen laat staan tot 

 ze afgekoeld zijn tot ongeveer 35 graden. In de zwarte 

 vloeistof bevindt zich dan de catechine in oververzadigden 

 toestand. Om deze tot kristalliseeren te brengen, heeft 

 men de volgende methode. 



In elk tonnetje worden twee stokjes van 5 cM. dik en 

 ongeveer 30 cM. lang, geplaatst. Men omvat nu elk daar- 

 van met een hand en wrijft ze krachtig over elkaar. 

 Nu en dan wordt de vloeistof goed doorgeroerd. Na 

 eenigen tijd begint deze een lichtere tint aan te nemen 

 en steeds dikker k te worden, om ten slotte in eene licht- 

 bruingele brij over te gaan 



De verklaring van dit verschijnsel ligt voor de hand. 

 De stokken toch, worden telkens weder gebruikt en wel 



