— 192 — 



Streken als de Preanger, het Buitenzorgsche en mis- 

 schien nog meer andere, waar men meer droge gewassen 

 plant dan b.v. in Midden-Java, zijn door hun meerdere 

 welvaart daar het sprekend bewijs van. 



Het is een opmerkelijk verschijnsel, dat de inlander van 

 Midden-Java liever geen droge gewassen plant als er eenige 

 kans op slagen is van een padi-aanplant. De reden daarvan 

 kan ik niet anders vinden dan in de mindere moeite aan 

 het padi planten verbonden, het gemakkelijke bewaren van 

 het product, en de gemakkelijke verkoopbaarheid, benevens 

 de voorliefde voor rijst als voedsel, terwijl de meeste an- 

 dere inlandsche landbouwproducten eerst te gelde moeten 

 gemaakt worden om in de behoefte aan voedsel te kunnen 

 voorzien. 



Ieder zal echter moeten toegeven, dat deze argumenten . 

 van geen overwegend belang meer mogen zijn waar de 

 welvaart, zoowel de individueele als de algemeene, op het 

 spel staat. 



Mij zijn streken bekend waar de inlander geen bevloei- 

 ingswater beschikbaar heeft, en de regenval zoo gering 

 is, dat 8 van de 10 rijstoogsten mislukken tengevolge 

 van watergebrek. Toch wordt op die velden telken jare 

 weer rijst geplant, terwijl met tact gekozen droge gewassen, 

 op behoorlijke wijze bewerkt,- al is de bewerking ook nog 

 zoo primitief en inlandsch, een zoo goed als zeker rendee- 

 rend beschot zouden geven. 



In diergelijke gevallen zou het van het hoogste belang 

 zijn, indien van hooger hand door bevoegde personen inge- 

 grepen werd. 



Ik kom dus tot de eind-conclusie, dat al zal eene ruime 

 hoeveelheid bevloeiïngswater zeker tot vermeerdering van 

 productie leiden, men „wel" doet, zoolang dat meerdere 

 bevloeiïngswater er niet is (en dat kan nog een heele tijd 



derlijk stuk geschreven zou kunnen worden, terwijl dit buitendien meer 

 eene economische dan eene landbouwkundige questie is. 



