— 230 — 



bestaan de celwanden uit cellulose en is de inhoud zeer rijk aan 

 bladgroen en zetmeel. 



Door middel van zeer fijne mikrotoom-coupes kon Prof. Z. zich 

 overtuigen, dat de bacteriën (die den vorm van staafjes hebben) 

 in het blad voorkomen dan in de tusschen-cellige ruimten van de 

 nergens knobbels en daar verbazend dicht opeengehoopt zijn. 



Het ontstaan der knobbels bij de jonge bladeren werd ook met 

 mikrotoom-sneden onderzocht. Hierbij bleek dat bij de jongste toe- 

 standen, die waargenomen konden worden, waarbij de bladeren nog 

 met de bovenvlakte tegen elkaar lagen, de intercellulaire ruimte 

 van het weefsel der knobbels reeds met bacteriën gevuld waren en 

 verder, dat zich boven eiken bacteriën-knobbel een reeds volledig 

 gevormd huidmondje bevond. 



Een met bacteriën gevulde intercellulaire ruimte onder een huid- 

 mondje schijnt, althans somtijds, de jongste ontwikkelingstoestand 

 van den knobbel te vertegenwoordigen. Merkwaardig is dat bij de 

 volwassen bladeren geen huidmondjes aan de bovenzijde voorkomen 

 behalve de genoemde, en dat deze laatste na eenigen tijd hun functie 

 schijnen te verliezen tengevolge van een verkurking der celwanden 

 aan de binnenzijde. 



Prof. Z. vond de met bacteriën gevulde knobbels ook nog bij eeni- 

 ge andere Rubiaceeën, die in 's Lands Plantentuin gekweekt worden 

 n. 1. bij Pavetta angustifolia Thw. waarvan het voorkomen in Ceylon 

 ook reeds door Trimen was geconstateerd en bij twee andere heesters, 

 waarvan de juiste determinatie nog ontbreekt, daar zij tot dusver niet 

 gebloeid hadden en waarvan de een in den tuin de etikette Pavetta 

 lanceolata Eckl., (een Zuid-Afrikaansche soort, indien de determinatie 

 juist is) en de andere de etikette Grumilea micrantha Hiern 1) draagt. 



Bij deze verschillende soorten is de vorm en verspreiding der 

 knobbels min of meer verschillend ; het sterkst afwijkend bij Gru- 

 milea micrantha waar de knobbels uitsluitend aan weerskanten 

 van de hoofdnerf van het blad zitten en een zeer aanzienlijke 

 lengte kunnen bereiken (8 mil. lengte bij een breedte van 1 mM.) : 

 terwijl zij aan de bovenzijde van het blad vrij sterk uitspringen en 

 aldaar een diepe indeuking vertoonen aan welks basis, in de jongste 

 toestanden, een huidwondje voorkomt 



De anatomische bouw komt bij deze verschillende vormen in 



1) Sedert bleek aan Ref., dat deze plant tot het met Pavetta zeer 

 verwante geslacht Ixora behoort. 



