— 281 — 



gewas, in den Oosthoek zoo algemeen geplant, verdient 

 meerdere verspreiding. Het heeft het groote voordeel tus- 

 schen andere gewassen aangeplant te kunnen worden zonder 

 die laatste te schaden, terwijl het een aardige bijopbrengst 

 geeft aan boonen. De hoofdbedoeling, waarmee het geplant 

 wordt, is echter de groene bemesting, waarvoor de bladeren 

 en stengels dienen, nadat de boonen geplukt zijn. Dikwijls 

 worden ook de bovenaardsche deelen als veevoer gebruikt 

 en komen dus dan alleen de wortels aan den grond ten 

 goede. Mocht de cultuur van dit gewas in andere stre- 

 ken van Java slagen, dan zou daarmee zeker nog veel 

 nut te stichten zijn. 



Landbouwwerktuigen namen een afzonderlijk vak in be- 

 slag. Men vond daar de meeste grootere inlandsche ge- 

 reedschappen en toebehooren. flink en ruim uitgestald, zooals 

 de singkal (sawah-ploeg), de broedjoel (ploeg voor droge 

 gronden) en modellen van beide. Verder eggen, grabag- 

 gan's (d. z. werktuigen met de zelfde strekking als eggen, 

 maar zonder tanden, zoodat zij alleen op zwaar geïnun- 

 deerde sawah's bruikbaar zijn), een kèsèr (d. i. eene slede 

 voor padi- transport) en de bijbehoorende pasangan met 

 kalong en klonggongan (jukken met halsbanden en houten 

 bellen). Enkele dier pasangan waren met snijwerk ver- 

 sierd, iets waarvan de Madoerees meer werk maakt dan 

 de Midden-Javaan, wat zeker in verband staat met zijne 

 meerdere zorg voor zijn sapi's. In het zelfde vak vond 

 men ook een klèlès (wedrenslede), tusschen landbouwwerk- 

 tuigen min of meer misplaatst en blijkbaar daar verdwaald, 

 daar de andere klèlès bij de karren geplaatst waren. Bij 

 die laatste vond men ook typische modellen van pikolza- 

 dels met bijbehoorend tuig, draagmanden enz. Deze in- 

 landsche inzending gaf den indruk van hoogen eenvoud, 

 maar was mede daarom juist zoo bijzonder overeenkomstig 

 de werkelijkheid. 



Van de kleinere landbouwwerktuigen waren ten toon 

 gesteld: de tjingkèk (om padi te pikollen) en verder bijlen, 



