— 408 — 



dat erwten en boonen op onbemesten grond kunnen ver- 

 bouwd worden. Nu is het wel waar, dat deze gewassen, 

 tot de vlinderbloemige planten behoorende, waarschijnlijk 

 in hunne wortels krachtige zuren afzonderen en zij hier- 

 door in staat zijn minder oplosbare voedingsstoffen uit den 

 grond op te nemen, en bovendien zelf zorgen voor de noo- 

 dige stikstof. Indien men echter deze gewassen op gronden 

 verbouwt, die arm zijn aan voedingsstoffen (en met vele 

 Javasche bouwgronden is dat reeds het geval, omdat zij 

 weinig of nooit gemest werden), dan moet men ook het 

 verkregen product voor lief nemen. Het is een opmerkelijk 

 feit, dat in de Groningsche en Duitsche veenkolonieën 

 alwaar voor den hoofdverbouw van fabrieksaardappelen de 

 laatste jaren veel en zwaar met kunstmest gemest wordt 

 en de grond daardoor rijk is geworden aan stikstofver- 

 bindingen, erwten geoogst worden, welke goed in de kook 

 zijn, terwijl dit vroeger lang niet altijd het geval was. 

 De teelt van erwten en boonen in deze streken is wel 

 uiterst gering en komt bijna uitsluitend voor in tuinen, 

 doch, waar verbouwd, werd bovengenoemd resultaat ver- 

 kregen. Deze gewassen komen veel meer voor op kleigron- 

 den. Nieuwere kleigronden bevatten eene groote hoeveel- 

 heid minerale voedingstoffen, ook stikstof komt rijkelijk 

 voor in gemakkelijk oplosbaren vorm. Op ouderen kleigrond 

 worden meermalen minder goed kokende erwten en boonen 

 verkregen, en wordt dit veelal verholpen door eene 

 superphosphaat-bemesting, doch niet altijd wordt hier- 

 mede een gewenscht resultaat verkregen, terwijl in en- 

 kele gevallen door eene kalkbemesting verbetering werd 

 waargenomen. Het gehalte aan kalk in den bodem 

 vermindert op den langen duur en daardoor neemt de 

 vruchtbaarheid af, daar kalk een groote rol speelt bij 

 het in oplosbaren vorm brengen van andere stoffen. 

 Dezelfde eigenschap bezit Chilisalpeter, vandaar dat tuinders 

 veelal deze meststof gebruiken om goede erwten te ver- 

 krijgen. Tuinders geven aan dit gewas liefst zeer vetten, 



