— 409 — 



stikstofrijken stalmest; misschien wordt ook door kunstmest 

 kalk, phosphorzuur, magnesia en kali aan den grond toe- 

 gevoegd, doch in ieder geval ook Chilisalpeter. 



De voorliefde van tuinlieden om bij erwten eene Chili- 

 salpeterbemesting toe te passen, niettegenstaande de be- 

 kende eigenschap van dit gewas om de stikstof van de 

 lucht op te nemen, heeft reden van bestaan. 



Eensdeels, wellicht voor het grootste deel, wordt de 

 stikstof in de ontkiemende erwt gebruikt voor den opbouw 

 van den stengel, terwijl het overige deel dient voor vor- 

 ming der wortels. Is nu in den bodem genoeg stikstof 

 voorhanden, dan kan de eerste ontwikkeling ongestoord 

 plaats hebben. 



In het voorjaar echter, als de erwten beginnen te groeien, 

 is de grond eenigszins koud en nat en het is een feit, dat 

 de salpeterzuurvormende bacterieën zich eerst ontwikkelen 

 en vermenigvuldigen bij een temperatuur van 5° C. en dan 

 nog zeer langzaam. .De grond moet warmer zijn, voordat 

 zij een werkzaam deel hebben tot vorming van nitraten 

 uit de voorhanden zijnde stikstofverbindingen. Het is de 

 vraag of de Bacillus radicicola B., reeds bij lage tempera- 

 tuur in de wortels dringt en daar de vorming van wortel- 

 knolletjes veroorzaakt, uit welke ten laatste, doch niet 

 onmiddellijk, stikstofverbindingen worden gevormd. Voor 

 dit laatste proces zal waarschijnlijk een tamelijk hooge 

 bodemtemperatuur vereischt worden. 



Op Java zal in vele gevallen de temperatuur hoog genoeg 

 zijn, behalve in hoog gelegen streken, waar juist dikwijls erw- 

 ten en boonen en andere katjangsoorten verbouwd worden. 

 Voor deze laatst genoemde streken geldt het bovenstaande 

 dus in nog sterkere mate, daar ook gedurende den verderen 

 groei de temperatuur niet eens zoo stijgt als dat in Europa 

 het geval pleegt te zijn. Plaatsen beneden de 3000 voet 

 verkeeren echter wat de temperatuur betreft in verband met 

 de bacterieën-ontwikkeling zeker in gunstiger conditie. 



Hierbij dient echter tevens opgemerkt te worden dat, 



