— 411 — 



haver, die bij bemesting kali, kalk en phosphorzuur ont- 

 vangen had, werd Chilisalpeter gegeven tijdens drie ver- 

 schillende perioden ; n. 1. 1° bij den uitzaai, 2° toen de ha- 

 ver een handbreed hoog stond en 3o tijdens de haver in 

 de hoogte schoot. In het eerste geval groeide de haver 

 zeer weelderig, in het 2e geval zichtbaar minder en in het 

 3e geval gebrekkig. Deze waarneming, ook bij andere ge- 

 wassen gedaan, bevestigt het bovenbeweerde bij erwten. 



Het is toch reeds een voordeel, dat de vlinderbloemige 

 planten het gehalte aan stikstof in den bodem verhoogen, 

 doch moet hiervan dan ook niet alles verwacht worden. 

 Het komt aan erwten en boonen stellig ten goede, wanneer 

 zij in hunnen eersten groei, behalve de stikstof, die het 

 zaad bevat, ook in den grond de noodige stikstof aantreffen 

 voor hun verderen groei, daarin later gesteund door de zelf 

 voortgebrachte bacterieën. In aansluiting met het vooraf- 

 gaande neemt men in de praktijk waar, dat te vroeg 

 gezaaide erwten dikwijls hard in de kook blijven. Meermalen 

 zijn proeven genomen met kali, kalk en phosphorzuur, 

 minder met Chilisalpeter, terwijl het toch gebleken is, dat 

 ■eene bemesting met salpeterzouten alle deelen der plant 

 weelderig, zacht en sappig maakt. 



Voor Indië kan men hier dus de les uit trekken, dat 

 bemesting van katjangsoorten ook wel degelijk zijn nut 

 heeft, vooral op stikstofarme gronden, zooals er hier vele 

 zijn, en dat bij onvoldoend groote hoeveelheid beschikbare 

 stalmest andere gewassen niet vóór behoeven te gaan, 

 zooals tot nu toe wel eens gemeend werd op grond daarvan, 

 •dat vlinderbloemigen zelf wel voor de benoodigde stikstof 

 zorgen. Uit het bovenstaande blijkt toch voldoende dui- 

 delijk, dat. erwten en boonen gedurende zekeren tijd van den 

 groei daarin niet in afdoende mate kunnen voorzien. 



Wat het gebruik van Chilisalpeter betreft, en ook van 

 andere kunstmeststoffen, zij hier nog opgemerkt, dat de 

 cultuur van producten voor de binnenlandsche markt hier 

 nog zóó extensief is en de prijs van kunstmeststof, die 



