- 414 - 



Maar hoe „botaniseert" men dan, als men bakteriën wil 

 zoeken b. v. in de aarde? Een klompje aarde onder het 

 mikroskoop te leggen zou ons niet tot het doel brengen. 

 Tusschen al de kleine en eindeloos kleine deeltjes van de 

 doode aarde zouden de aanwezige bakteriën onherkenbaar 

 zijn. Alleen wanneer zij zich onder zeer gunstige omstan- 

 digheden zoodanig vermeerderd hebben, dat er duizenden 

 en nog eens duizenden bij elkaar liggen, kan men ze in het 

 oog krijgen ; zoo b. v. in de etensresten tusschen onze 

 tanden, in de aarde bij doode en rottende lichamen van 

 planten en dieren enz. Bij gunstige omstandigheden d. w. z. 

 bij volop voedsel, warmte, vocht en lucht heeft de ver- 

 meerdering van de meeste bakteriën met een razende snel- 

 heid plaats. Van één gewone rottingsbaterie ontstaan er 

 in den tijd van i/ 2 uur 2, in één uur 4 enz; na 24 uur 

 281474976710656, N.B., wanneer de vermeerdering voor 

 alle bakteriën den geheelen tijd door met dezelfde vaart 

 geschiedt. Dat is nu echter niet het geval; diegene, die 

 in het midden liggen, zullen namelijk gebrek lijden aan 

 lucht en voedsel ; maar in elk geval zullen er in den loop 

 van een etmaal een zeer aanzienlijke hoeveelheid geboren 

 worden. 



Deze verbazende snelheid, waarmede de bakteriën zich 

 ontwikkelen, gebruikt men nu om ze op te zoeken, om te 

 „botaniseeren". "Wil men b.v. onderzoeken, welke en 

 hoeveel bakteriën er gevonden worden in een bepaalde hoe- 

 veelheid aarde, dan gaat men op de volgende wijze te werk : 

 van bouillon en gelatine — in de tropen agar-agar-bereidt 

 men een gelei, die men in gesmolten toestand uitgiet in 

 een glazen schaal. Voordat deze bouillon-gelatine gestold 

 is, brengt men er een klein spoortje van de aarde in, die 

 men onderzoeken wil, en vermengt die goed met de gela- 

 tine. Daarna laat men deze stollen, en nu liggen niet al- 

 leen de kleine aarddeeltjes, maar ook de in de aarde aan- 

 wezige bakteriën vastgeplakt midden in de gelatine, die 

 «een voortreffelijk voedsel is voor een groote menigte ver- 



