— 415 — 



schillende bakteriën. Men zal dan ook bemerken, dat deze 

 zich den volgenden dag zoo sterk vermeerderd hebben, dat 

 op alle plaatsen in de gelatine, waar eerst een enkele 

 kleine, onzichtbare bakterie lag, nu een heel kleine slijm- 

 klomp ontstaan is, die, onder het mikroskoop gezien, blijkt 

 te bestaan uit een gewemel van bakteriën. Zulk een 

 gela tineplaat kan een aardig gezicht opleveren, daar de 

 verschillende bakteriënkoloniën een heel verschillend voor- 

 komen kunnen hebben ; zij kunnen wit zijn, grijs, rood of 

 geel; zij kunnen rond zijn of vertakt, groot of klein enz. 

 enz. Het is mogelijk met zulk een „plaatcultuur" te 

 onderzoeken, zoowel het aantal als de soort der bakteriën, 

 die in de aarde aanwezig zijn, natuurlijk met die beper- 

 kingen, die de keus van den voedingsbodem noodwendig met 

 zich brengt; want de eene soort van bakteriën vereischt 

 misschien een ander substraat om zich zoo sterk te ver- 

 meerderen als een andere. Hieruit volgt, dat een volledig 

 onderzoek van zulk een aardproef met de meest verschil- 

 lende substraten, die men bedenken kan, en onder de meest 

 verschillende voorwaarden, moet worden uitgevoerd. Dat 

 is natuurlijk een heel omslachtig werk, en in den regel 

 stelt men zich dan ook tevreden met een enkelen voe- 

 dingsbodem, zoo als b.v. de bovengenoemde bouillon-gelatine 

 of anders een andere stof, die in het bijzonder geschikt is voor 

 de bepaalde bakteriën, die men wenscht te onderzoeken. 



Door dergelijke onderzoekingen is men allengs vrij goed 

 te weten gekomen, hoe groot het aantal bakteriën in de 

 aarde is. 



Natuurlijk is dit getal uiterst verschillend ; maar in den 

 regel is het buitengewoon groot, en in een cM 3 . kunnen 

 verscheidende millioenen leven en werken. Als hoofdre- 

 sultaat kan men als vaststaande beschouwen, dat er een 

 strikte verhouding bestaat tusschen de vruchtbaarheid der aarde 

 en haar rijkdom aan bakteriën. In kale duinen of in een 

 zandwoestijn zijn bakteriën even zeldzaam als planten ; er 

 is eenvoudig geen voedsel voor hen. In een mageren maar 



