— 419 — 



men bijna altijd water, koolzuur en salpeter, en somtijds te- 

 gelijk vrije waterstof, zuurstof en stikstof. Deze omzettingen 

 gebeuren echter met lange omwegen ; talrijke tusschen- 

 prokdukten ontstaan, terwijl de grondstoffen van de inge- 

 wikkelde organische verbindingen overgebracht worden tot 

 de genoemde anorganische. De gemakkelijkheid en de snel- 

 heid, waarmede de omzettingen plaats hebben, zijn voor- 

 namelijk afhankelijk van drie faktoren : warmte, vochtigheid 

 en vrije toetreding van zuurstof. In de koude kunnen de orga- 

 nische bestanddeelen buitengewoon lang bewaard worden ; 

 dit is de oorzaak, dat de uitbreiding van de venen zoo 

 zeer toeneemt naar de polen ; en daaraan is ook te danken 

 het lang bewaardblijven van de oude mammouth's. In de 

 tropen zal men venen zoo goed als uitsluitend in de 

 hooger gelegene streken vinden ; ja, de omzetting geschiedt 

 daar zoo snel, dat de grond in de tropen in den regel veel 

 armer is aan teelaarde en andere organische stoffen dan 

 op gelijksoortige plaatsen in de gematigde gordels. Een 

 zekere mate van vochtigheid is ook noodzakelijk; waar 

 deze ontbreekt, b. v. op openliggende heuvelruggen in 

 bosschen, zal er uit de doode plantenwortels en andere orga- 

 nische stoffen een vaste turfachtige laag ontstaan, die maar 

 zeer langzaam zal omgezet worden. 



Den grootsten invloed op de wijze, waarop de bakteriën 

 de organische stoffen ontleden, heeft intusschen de zuurstof. 

 In analogie met de wet, die voor alle andere levende 

 wezens geldt, zou men meenen, dat bakteriën in 't geheel 

 niet zouden kunnen leven zonder vrije zuurstof, en dat er 

 daarom zonder deze in 't geheel niet zulke omzettingen, 

 als boven genoemd zijn, zouden kunnen plaats hebben. 

 Maar door de onderzoekingen van Pasteur is op dit onderwerp 

 een geheel nieuw licht geworpen. Er bestaan verschei- 

 dene mikroorganismen, die zich uitstekend bevinden zonder 

 toetreding van vrije zuurstof; en zelfs zijn er, voor welke 

 deze direkt vergiftig is. Pasteur noemt alle wezens, voor 

 welke vrije zuurstof noodwendig is, Aërobionten (aërobe 



Teysm. XIII. 29 



