— 421 — 



is, verdrongen door water. Er is dus geen of zeer weinig 

 vrije zuurstof in de aarde ; de aërobe bakteriën vinden de 

 voorwaarden voor hun bestaan niet, en de anaërobionten 

 verwekken humuszuren. Deze hebben nu niet alleen een 

 zeer nadeeligen invloed op de hoogere planten, maar ook 

 op de nuttige aardbakteriën, de aërobe humusvormers, die 

 zeer slecht kunnen leven in een substraat met zure reaktie. 

 Hoe verder daarom deze zuurvorming voortgeschreden is, 

 des te moeilijker zal het zijn de aarde in kuituur te brengen, 

 want zelfs al zou men door een degelijke bewerking van 

 den grond toegang geven aan de lucht, dan zouden toch 

 de humusbakteriën zich niet welbevinden, zoolang de reactie 

 zuur is. Deze moeilijkheid is wel bekend bij ontginning 

 van heiden en moerassen in Europa. 



De middelen, die ons ten dienste staan om de vorming 

 van teelaarde te bevorderen en om grond te verbeteren, 

 die alreeds zuur is, liggen voor de hand. Is de grond zeer 

 zandig, en dus bijzonder arm aan organische stoffen, die het 

 materiaal voor de teelaarde kunnen leveren, dan moet 

 men deze aan de humusbakteriën verschaffen, men moet 

 hun eten geven. Dat kan gebeuren hetzij door toevoer 

 van stalmest of, waar deze niet bij de hand is, door 

 groenmest. Waar de aarde zeer zuur is, moet deze alkalisch 

 gemaakt worden door toe voering van mergel en kalk. 

 Waar de toetreding van zuurstof verhinderd wordt door 

 stilstaand grondwater, moet dit weggevoerd worden : men 

 moet draineer en ; en onder alle omstandigheden is een sterke 

 en diepe grondbewerking met ploeg en eg, met spade en 

 houweel of onverschillig met welke werktuigen, van groot 

 belang voor de humus-vorming; en zonder deze zal de 

 vruchtbaarheid der aarde snel en zeker afnemen. 



Deze wederzijdsche verhouding tusschen de bewerking 

 van den grond en de biologische omzettingen daarin, is 

 een van de hoofdargumenten voor het behouden van het 

 braakliggen, dat vroeger zoo algemeen werd aangewend. 

 Verondersteld dat de grond overigens in een goeden kul- 



