— 536 — 



Fransche als der Duitsche toestanden leidden tot hetzelfde 

 resultaat, nl.dat er verschillende factoren zijn, die ongunstig 

 op de positie van het kleinbedrijf werken en die ten onrechte 

 de meening ingang hebben doen vinden, dat de slechte 

 toestanden, die men onder den kleinen landbouw aantreft^ 

 geweten moeten worden aan den bedrijfsvorm. 



Slechts enkele punten worden hier uit dit werk aange- 

 geven ; voor eene diepere studie moet ik naar het oorspron- 

 kelijk stuk verwijzen. 



De kwalen dan, waaraan volgens Dr. Alfred Nossig, de 

 kleine boerenstand in de 19e eeuw in Frankrijk geleden 

 heeft, zijn o. a. de volgende : 



1°. Te groote versnippering van den grond, gevolg van 

 het erfrecht en het vrije bodemverkeer. 



2°. Te hooge grondprijzen. 



3°. Speculatie in grond en landbouwproducten en de 

 tusschenhandel. Zoo komt van het bedrag van een milliard, 

 dat in de hallen van Parijs aan landbouwproducten ver- 

 kocht wordt aan de consumenten, slechts x / 5 in de zakken 

 der producenten terecht. 



4°. Het lage standpunt, waarop tot voor weinige jaren 

 de landbouwtechniek stond. 



5°. De onvoldoende organisatie van het krediet, vooral 

 van het hypothecaire crediet. Het Fransche kadaster- en 

 hypotheekwezen maakten het aangaan van hypothecaire 

 schulden onder billijke voorwaarden zoo goed als onmogelijk. 

 Voor den boer bestond slechts de gelegenheid tegen woeker- 

 rente geld op te nemen en dit maakte de noodzakelijkheid om 

 geld te leenen, waarin de omstandigheden hem brachten, 

 juist zoo noodlottig. 



6°. De inrichting van het transportwezen was zeer 

 weinig bevorderlijk aan den afzet der landbouwprodukten. 

 De spoorwegtarieven zijn hoog en de spoorwegen kunnen 

 aan de door den landbouw noodzakelijk te stellen eischen 

 niet voldoen. De oorzaak is te zoeken in het monopolie 

 der spoorwegmaatschappijen. 



