— 539 — 



koste van zijne broers en zusters. Smid komt hier tegenop 

 en vindt eene dergelijke maatregel af te keuren om ver- 

 schillende redenen en ook onnoodig. Is bij het sterven 

 van de ouders eene verdeeling in natura niet wel moge- 

 lijk en ook geen der kinderen bij gelijke verdeeling van de 

 nalatenschap in staat het bedrijf in zijn geheel over te 

 nemen, zoo blijft nog altijd een derde weg open. Men kan 

 namelijk het goed verkoopen en de opbrengst gelijkelijk 

 verdeelen. Versnippering en overbelasting met schuld wor- 

 den dan voorkomen en toch het eene kind niet boven 

 het andere voorgetrokken. 



Daarna behandelt de schrijver, zeer uitvoerig de coö- 

 peratie, zooals die zich in Duitschland heeft ontwikkeld. 

 Het ligt buiten het bestek van dit artikel hier lang bij 

 stil te staan. Duidelijk wordt aangetoond, dat de coöpe- 

 ratie voor het kleine landbouwbedrijf eene levensquestie 

 is, en dat op haar vooral de aandacht moet worden ge- 

 vestigd, wanneer men zoekt naar de oorzaken van de le- 

 vensvatbaarheid van het landbouwkleinbedrijf. 



Hetzelfde vraagstuk wordt behandeld door Dr. E. 

 Stumpfe in een werk getiteld „Der landwirtschaftliche 

 Gross, Mittel- und Kleinbetrieb." 1) Gewoonlijk wordt het 

 kleinbedrijf gerekend volgens de oppervlakte tot 10 HA ; 

 het middelbedrijf van 10 — 100 HA en het groot bedrijf 

 boven de 100 HA. De schrijver wil het kleinbedrijf lie- 

 ver rekenen tot 12,5 a 15 HA, maar houdt bovendien nog 

 rekening met andere factoren, als : de waarde ; de hoeveel- 

 heid paarden, ossen en koeien, welke gebruikt worden en 

 de gebruikte menschelijke arbeidskracht. 



1) Der landwirtschaftliche Gross- ,Mittel- und- Kleinbetrieb. Eine 

 Darstellung seiner privat- und volkwirtschaftlichen Vor- und Nach- 

 teile auf Grund des von den preussischen Landwirtschaftskammern ge- 

 sammelten Materiales von Dr. E. Stumpfe. Landw. Jahrbüdier. XXXI 

 Band. Erganzungsband I. 1902. 



